Bośnia i Hercegowina to góry, turkusowe rzeki, klimatyczne miasta i historia, którą czuć na każdym kroku. Tydzień wystarczy, żeby zobaczyć jej najważniejsze miejsca, a bazą na trasie mogą być Sarajewo i Mostar.
Poniżej masz przed sobą gotowy plan zwiedzania Bośni i Hercegowiny na 7 dni, rozpisany krok po kroku i z godzinami. Zebrałem też informacje o noclegach, transporcie, wynajmie samochodu oraz praktyczne wskazówki, które pomogą Ci sprawnie zaplanować trasę i nie tracić czasu na zbędne przejazdy.
Przed wyjazdem sprawdź też mój praktyczny poradnik Bośnia i Hercegowina na własną rękę oraz przewodnik po atrakcjach Sarajewa.
Zacznij od noclegów w Bośni – gdzie spać?
- Sarajewo – najważniejsze miasto w kraju i świetna baza na początek oraz do zwiedzania północnej i centralnej części kraju, m.in. Jajce i Travnika. Poszukując noclegu, sprawdź ofertę budżetowego New Apartment Old Town z darmowym parkingiem, Samy z pomocną gospodynią, 800 m od fontanny Sebilj i ulicy Baščaršija, lub bardziej nowoczesne Gondola Apartment jako moja propozycja dla par czy małych rodzin.
- Mostar – idealna baza do zwiedzania z łatwym dostępem do Blagaju, Počitelja, wodospadów Kravica i Trebinje. Na nocleg w mieście polecam Villa Park nad brzegiem Neretwy lub Hotel Almira, 300 m od słynnego Starego Mostu.
Dojazd z lotniska w Sarajewie do centrum Sarajewa
Międzynarodowy Port Lotniczy w Sarajewie (SJJ) znajduje się ok. 10–12 km od centrum miasta. Trasę tę można pokonać:
- wynajętym samochodem – to wygodna opcja, jednak w przypadku mojego gotowego planu zwiedzania Bośni i Hercegowiny na 7 dni auto przyda się dopiero 3. dnia, dlatego z lotniska polecam taksówkę lub autobus. Przejazd z lotniska do centrum Sarajewa zajmuje zwykle ok. 20 min.
- taksówką – znajdziesz je przed terminalem lotniska, a przejazd do centrum Sarajewa zajmuje zwykle ok. 20 min. Za kurs do centralnych części miasta zapłacisz orientacyjnie 25–35 BAM (ok. 13–18 €).
Warto upewnić się, że kierowca korzysta z taksometru lub ustalić cenę przed rozpoczęciem przejazdu.
- autobusem lotniskowym Centrotrans – to najtańszy i bardzo wygodny sposób dotarcia do centrum bez wynajmowania samochodu. Bezpośredni autobus kursuje z lotniska do Baščaršiji/Bentbašy, zatrzymując się po drodze m.in. w rejonie dworca kolejowego. Bilet kosztuje 5 BAM.
Jeśli planujesz od razu odebrać samochód na lotnisku, nie ma sensu jechać najpierw do centrum Sarajewa. W takiej sytuacji możesz zmienić kolejność zwiedzania – rozpocząć podróż od wyjazdu z miasta, a zwiedzanie Sarajewa (1. i 2. dzień planu) zostawić na koniec podróży.
Planujesz podjechać autem na lotnisko w Polsce? Polecam Ci zarezerwować parking na lotnisku z wyprzedzeniem. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnego stresu przed wylotem na wyczekiwany urlop.
Jak poruszać się po Bośni i Hercegowinie?
- Wynajętym autem – właśnie na tej formie transportu opiera się głównie mój plan zwiedzania Bośni i Hercegowiny. Własny samochód pozwala łatwo przemieszczać się między głównymi miastami, a także docierać do mniejszych miejscowości, górskich zakątków, wodospadów czy punktów widokowych.
Szukając samochodu na wynajem, warto zestawić ze sobą oferty multiwyszukiwarek localrent i discovercars. Korzystałem z nich wielokrotnie i zawsze byłem zadowolony z usług. Przejechałem z nimi Chorwację, Czarnogórę i Albanię.
- Komunikacją zbiorową – autobusami można dotrzeć do wielu popularnych miejsc, a połączenia kursują m.in. między Sarajewem, Mostarem, Banja Luką, Travnikiem i Jajce. Jeśli jednak planujesz zobaczyć więcej atrakcji w krótkim czasie, podróżowanie transportem publicznym może okazać się mniej wygodne niż samochodem.
- Korzystając z zorganizowanych wycieczek z przewodnikiem – to wygodna alternatywa dla osób, które nie chcą prowadzić auta ani samodzielnie przygotowywać planu podróży, a także fajne urozmaicenie. W ten sposób można odwiedzić najważniejsze miejsca, takie jak Mostar, wodospady Kravica czy atrakcje w okolicach Sarajewa.
Dzień 1: Sarajewo, Baščaršija i Stare Miasto
Pierwszy pełny dzień w Bośni i Hercegowinie poświęć na Sarajewo – w całości pieszo. Stolica kraju jest jednym z najbardziej niezwykłych miast Europy, bo na niewielkim obszarze spotykają się wpływy osmańskie, austro-węgierskie i jugosłowiańskie. Spacerując po centrum, w ciągu kilkuset metrów przejdziesz od orientalnego bazaru i meczetów do eleganckich kamienic z czasów Austro-Węgier.
8:30–13:00 | śniadanie, Baščaršija, Sebilj i meczet Gazi Husrev-bega
Zwiedzanie rozpocznij od Baščaršiji – historycznego serca Sarajewa i dawnego osmańskiego bazaru. Najbardziej charakterystycznym punktem dzielnicy jest Sebilj, drewniana fontanna w stylu osmańskim, stojąca na środku placu. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Sarajewie i dobry punkt, od którego warto rozpocząć spacer oraz zrobić pamiątkowe zdjęcia.
Polecam pojawić się tutaj rano – bazar dopiero zaczyna się budzić, dzięki czemu można spokojniej spacerować po wąskich uliczkach i zajrzeć do tradycyjnych warsztatów.
Przejdź następnie ulicą Kovači i okolicznymi zaułkami Baščaršiji. Zobaczysz tutaj niewielkie warsztaty rzemieślnicze.
Spacerując, polecam zatrzymać się na pierwszą kawę po bośniacku – podawaną w charakterystycznej džezvie, często w towarzystwie rahat lokum, tradycyjnego przysmaku cukierniczego z Turcji. Dobrym miejscem będzie Čajdžinica Džirlo, zaledwie 2 min pieszo od Sebilja – to niewielka, klimatyczna herbaciarnia, w której serwują również tradycyjną bośniacką kawę.
Kolejnym punktem na trasie zwiedzania Bośni i Hercegowiny będzie Meczet Gazi Husrev-bega – jeden z najważniejszych i najpiękniejszych zabytków osmańskiego Sarajewa. XVI-wieczna świątynia znajduje się w samym sercu Baščaršiji i jest częścią większego kompleksu obejmującego m.in. medresę (tradycyjna muzułmańska szkoła), mauzolea oraz bezistan, czyli kryty bazar. Wejście do meczetu jest płatne.
Idąc dalej, dotrzesz do miejsca, w którym na chodniku zaznaczono „Sarajevo meeting of cultures”. To symboliczna granica pomiędzy wschodnią, osmańską częścią miasta a zachodnią zabudową powstałą pod wpływem Austro-Węgier.
Stąd skieruj się w stronę Katedry Serca Jezusowego – największej katolickiej katedry w Bośni i Hercegowinie. Jej neogotycka architektura wyraźnie kontrastuje z pobliskimi meczetami i doskonale pokazuje wielokulturowy charakter Sarajewa.
13:00–15:00 | obiad
Po porannym spacerze zatrzymaj się na obiad w okolicy Baščaršiji. To idealny moment, aby spróbować jednego z najbardziej charakterystycznych dań kuchni bośniackiej – ćevapi (małe, podłużne kiełbaski lub ruloniki formowane z mielonego mięsa). Polecam zajrzeć do jednego z lokali przy ulicy Bravadžiluk, gdzie znajdziesz kilka tradycyjnych miejsc serwujących tę specjalność. Moim zdaniem warto odwiedzić m.in. Petica Ferhatović albo sąsiadujący lokal Mrkva, gdzie również spróbujesz klasycznych sarajewskich ćevapi.
Jeśli chcesz zjeść bardziej budżetowo, zamiast restauracji wybierz burek (ciasto filo z mięsnym nadzieniem, są też opcje wegetariańskie). W Sarajewie można naprawdę dobrze zjeść za niewielkie pieniądze.
15:00–17:30 | Vijećnica i austro-węgierskie Sarajewo
Po przerwie skieruj się w stronę ratusza Vijećnicy – jednego z najbardziej charakterystycznych budynków Sarajewa. Ten monumentalny gmach z końca XIX w. został wzniesiony w stylu mauretańskim. Jeśli masz ochotę zobaczyć jego wnętrza, w godzinach otwarcia możesz wejść do środka po zakupie biletu.
Przed budynkiem, za rzeką Miljacką znajdziesz też napis „Sarajevo”, z którym polecam zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie.
Budynek stał się jednym z symboli wojny w Bośni – w 1992 r. został ostrzelany i spłonął wraz z ogromną częścią przechowywanego w nim księgozbioru. Po latach został jednak odbudowany i dziś ponownie można podziwiać jego reprezentacyjne wnętrza.
Po wyjściu z Vijećnicy przejdź jeszcze wzdłuż rzeki Miljacki i zobacz kilka charakterystycznych mostów oraz zabudowę austro-węgierskiej części centrum. To dobry moment na spokojny spacer bez konkretnego celu.
Będąc w Sarajewie, koniecznie wejdź na najważniejszy Most Łaciński (Latinska ćuprija) – to właśnie w jego pobliżu w 1914 r. doszło do zamachu na arcyksięcia Franciszka Ferdynanda, wydarzenia uznawanego za bezpośrednią iskrę rozpoczynającą I wojnę światową.
17:30–20:30 | Trebević, widok na Sarajewo i kolacja
Na zakończenie dnia wybierz się na Trebević, skąd rozciąga się jeden z najlepszych widoków na Sarajewo. Na górę możesz wjechać kolejką linową w ok. 12 min – sama podróż jest atrakcją, bo podczas wjazdu miasto stopniowo zostaje pod Tobą, a z góry doskonale widać jego położenie w długiej dolinie.
Aktywnie: zamiast kolejki możesz wybrać spacer na Żółty Bastion (Žuta Tabija) i obejrzeć zachód słońca nad miastem. To krótsza opcja, jeśli nie chcesz poświęcać czasu na wyjazd na Trebević.
Po powrocie do centrum zakończ dzień kolacją w okolicy Baščaršiji. Warto ponownie postawić na lokalną kuchnię – ćevapi, burek lub inne bośniackie specjały.
Przed wyjazdem wykup tanie ubezpieczenie. Za 5-10 zł dziennie będziesz mieć ochronę w nieprzewidzianych sytuacjach i pokrycie kosztów leczenia do 500 000 zł. Lepiej mieć niż nie.
Dzień 2: Sarajewo, ślady wojny i Tunel Nadziei
Drugi dzień w Sarajewie to czas na poznanie znacznie trudniejszej historii miasta. Podczas spaceru i przejazdu przez stolicę zobaczysz miejsca związane z oblężeniem Sarajewa z lat 1992–1995, a najważniejszym punktem dnia będzie Tunel Nadziei (Tunel spasa).
Wojna w Bośni i Hercegowinie była jednym z najkrwawszych konfliktów w Europie po II wojnie światowej, a oblężenie Sarajewa w latach 1992–1995 przez siły bośniackich Serbów głęboko naznaczyło historię miasta.
8:30–11:00 | śniadanie, róże Sarajewa i ślady oblężenia
Na początek dnia wybierz się na spacer śladami wojny. W różnych częściach Sarajewa zobaczysz charakterystyczne „róże Sarajewa” – ślady po eksplozjach pocisków. Szczególnie łatwo znaleźć je przy ulicy Ferhadija, w okolicach targowiska Markale oraz w pobliżu Vijećnicy. Dziś są symbolicznymi miejscami pamięci o ofiarach.
Dalej skieruj się w stronę Aleji Snajperów. W czasie wojny była to jedna z najbardziej niebezpiecznych tras w mieście, bo przemieszczający się nią mieszkańcy byli narażeni na ostrzał snajperski.
Szczerze polecam odwiedzić Muzeum Zbrodni Przeciwko Ludzkości i Ludobójstwa 1992–1995. Zobaczysz tam fotografie, dokumenty oraz przedmioty osobiste, które pokazują losy cywilów podczas wojny. To jedno z najbardziej przejmujących miejsc w mieście, dlatego warto zarezerwować na wizytę około 1–1,5 godz.
11:00–16:00 | Tunel Nadziei, obiad
Następnie skieruj się w stronę Tunelu Nadziei w dzielnicy Donji Kotorac, niedaleko lotniska. Z centrum najwygodniej dotrzeć tutaj samochodem, taksówką lub w ramach zorganizowanej wycieczki. Możliwy jest również dojazd komunikacją miejską w kierunku Ilidžy, a następnie krótki spacer.
Tunel został zbudowany w 1993 r. i miał ok. 800 m długości. Przebiegał pod pasem startowym lotniska, umożliwiając transport żywności, leków, sprzętu oraz ludzi do i z oblężonego Sarajewa. Na miejscu zobaczysz zachowany fragment tunelu oraz dom rodziny Kolarów, w którym mieści się muzealna ekspozycja poświęcona tunelowi i historii oblężenia.
To moim zdaniem jedno z najważniejszych miejsc w całym Sarajewie.
Po zwiedzaniu tunelu wróć w okolice centrum Sarajewa i zatrzymaj się na obiad. Po intensywnym poranku dobrym wyborem będzie ponownie lokalna kuchnia – burek, ćevapi, sogan-dolma lub inne bośniackie dania.
Jeśli nie chcesz wracać od razu do centrum, możesz połączyć wizytę w Tunelu Nadziei ze spacerem po Ilidžy i krótkim odpoczynkiem w okolicy źródeł rzeki Bosny.
16:00–18:30 | dalsze ślady wojny – galeria i muzeum
Po południu możesz kontynuować temat historii Sarajewa. Dobrym uzupełnieniem będzie pamiątkowa Galeria 11/07/95, poświęcona tragedii ludobójstwa w Srebrenicy, albo Muzeum Dzieciństwa Wojennego, które pokazuje wojnę z perspektywy osób, które były wówczas dziećmi.
Jeśli historia wojny jest dla Ciebie szczególnie ważnym elementem podróży, warto zamiast samodzielnego zwiedzania wybrać wycieczkę z lokalnym przewodnikiem. Pozwala ona lepiej zrozumieć wydarzenia, które miały miejsce w konkretnych punktach miasta, a część przewodników dzieli się również osobistymi wspomnieniami z okresu oblężenia.
Dzień 3: Jajce, Travnik i wodospad w środku miasta
Trzeci dzień przeznacz na wycieczkę do środkowej Bośni. Czeka Cię dłuższa trasa na północny zachód od Sarajewa, dlatego warto wyjechać wcześnie rano. W ciągu jednego dnia zobaczysz dwa bardzo różne miasta – osmański Travniki średniowieczne Jajce, którego największą atrakcją jest niezwykły wodospad.
7:30–12:30 | śniadanie, wyjazd z Sarajewa i Travnik
Rano wyrusz z Sarajewa w kierunku Travnika, położonego ok. 90 km od stolicy. Trasa zajmuje ok. 1,5 godz. jazdy autem, które od teraz mocno Ci się przyda. To jedno z najciekawszych historycznie miast środkowej Bośni – w czasach osmańskich było siedzibą wezyrów, a jego położenie w dolinie otoczonej górami dodaje mu wyjątkowego charakteru.
Zwiedzanie rozpocznij od twierdzy Travnik (Stari Grad), jednej z najlepiej zachowanych średniowiecznych twierdz w Bośni. Jej obecny wygląd jest efektem późniejszych przebudów, m.in. dokonanych przez osmańskich architektów wojskowych. Z murów zobaczysz panoramę miasta i otaczających je gór.
Następnie zejdź w stronę centrum i przejdź przez starą część miasta. Zobacz Šarenu džamiję, czyli Kolorowy Meczet, oraz tradycyjny bazar. Jeśli interesujesz się literaturą, możesz zajrzeć także do domu rodzinnego Ivo Andricia, laureata Nagrody Nobla i autora m.in. “Mostu na Drinie”.
12:30–15:00 | przejazd do Jajce, obiad
Po zwiedzaniu Travnika ruszaj dalej w kierunku Jajce. Oba miasta dzieli ok. 70 km, co oznacza ok. 1 godz. 20 min jazdy autem. Po dotarciu do Jajce możesz zatrzymać się na szybki obiad w centrum.
Dobrym wyborem będzie Restoran Cosmopolit (lokalizacja na mapie), gdzie spróbujesz tradycyjnych dań kuchni bośniackiej. Jeśli masz ochotę na coś prostszego i szybszego, warto wybrać Cevabdžinicę Dedo (lokalizacja na mapie), serwującą m.in. klasyczne ćevapi.
15:00–17:00 | Jajce – wodospad, stare miasto i twierdza
Najważniejszym punktem wizyty w Jajce jest oczywiście wodospad Pliva. Rzeka Pliva spada tutaj kaskadą o wysokości ok. 20–21 m bezpośrednio w miejscu, gdzie znajduje się historyczne centrum miasta, a następnie łączy się z rzeką Vrbas. To właśnie położenie wodospadu sprawia, że Jajce jest jednym z najbardziej niezwykłych miast Bośni.
Wodospad najlepiej zobaczyć zarówno z góry, jak i z niższego punktu widokowego. Z niższego poziomu można poczuć na twarzy delikatną mgiełkę unoszącą się znad wody.
Po zobaczeniu wodospadu przejdź uliczkami Starego Miasta w kierunku średniowiecznej twierdzy Jajce. Z jej murów rozciąga się panorama miasta oraz okolicznych wzgórz.
Po zwiedzaniu Jajce przejedź kilka kilometrów nad jeziora Pliva. To spokojniejsza część dnia, idealna na odpoczynek po spacerze po mieście. Najbardziej charakterystycznym miejscem są młyny wodne Mlinčići – niewielkie drewniane konstrukcje ustawione nad wodą pomiędzy jeziorami. Tworzą jeden z najbardziej fotogenicznych krajobrazów w tej części Bośni.
Powrót do Sarajewa zajmie Ci ok. 3 godz.
Dzień 4: Sarajewo → Konjic → Mostar
Czwarty dzień to zmiana bazy i przejazd z Sarajewa do Mostaru. Trasa liczy ok. 200 km i prowadzi w dużej części wzdłuż rzeki Neretwy, przez górskie krajobrazy, jeziora i spektakularny kanion. Nie traktuj tego dnia wyłącznie jako transferu – sama droga jest jedną z najładniejszych tras samochodowych w Bośni i Hercegowinie i warto zaplanować po drodze kilka krótkich przystanków.
7:30–11:30 | śniadanie, przejazd Sarajewo → Konjic
Po śniadaniu wyjedź z Sarajewa w kierunku Konjica. Trasa prowadzi drogą M17 i zajmie Ci ok. godziny.
Konjic to niewielkie, ale bardzo urokliwie położone miasto nad Neretwą. Jego najbardziej charakterystycznym zabytkiem jest Stary Kamienny Most, zbudowany w czasach osmańskich. Most został zniszczony podczas II wojny światowej, a następnie odbudowany na początku XXI w.
Warto zejść nad samą Neretwę i spojrzeć na most z obu stron rzeki – otaczające go góry tworzą jeden z najbardziej charakterystycznych widoków Konjica.
Jeśli interesuje Cię historia Jugosławii, możesz przed dalszą podróżą odwiedzić również bunkier Tity (ARK D-0) – ogromne, tajne schronienie atomowe zbudowane w czasach zimnej wojny. Obiekt został przekształcony w nietypową galerię sztuki i można go zwiedzać wyłącznie w ramach zorganizowanej wycieczki z przewodnikiem. Zwiedzanie wymaga wcześniejszej rezerwacji.
11:30–15:00 | kanion Neretwy, obiad, przejazd w kierunku Mostaru
Po zwiedzaniu Konjica ruszaj dalej na południe. Najpiękniejszy fragment trasy prowadzi kanionem Neretwy, gdzie turkusowa rzeka wciska się pomiędzy strome, skaliste zbocza.
Po drodze warto zatrzymać się w kilku bezpiecznych miejscach z możliwością zaparkowania i zrobić zdjęcia. Nie musisz planować wielu długich postojów – sama jazda tą trasą dostarcza mnóstwa widoków.
Nie spiesz się na tym odcinku. Droga M17 jest popularną trasą, a w sezonie może być zatłoczona.
Po drodze możesz zrobić przerwę na obiad lub kawę w jednej z miejscowości położonych nad Neretwą. Dobrym punktem na krótki postój, tuż przy trasie, jest Restoran Kovačević w Donjej Jablanicy (lokalizacja na mapie). Restauracja słynie z lokalnej specjalności – jagnięciny z rożna.
15:00–16:00 | przyjazd do Mostaru i zameldowanie
W godzinach popołudniowych dotrzesz do Mostaru. Po zameldowaniu w hotelu odpocznij chwilę i zostaw samochód – dalsze zwiedzanie najlepiej kontynuować już pieszo.
Jeśli nocujesz w pobliżu Starego Miasta, większość najważniejszych atrakcji będziesz mieć w zasięgu krótkiego spaceru.
16:00–19:00 | pierwszy spacer po Mostarze i Stary Most
Na pierwszy spacer wybierz się w stronę Starego Mostu – symbolu Mostaru i jednej z najbardziej rozpoznawalnych budowli Bośni i Hercegowiny. XVI-wieczny most osmański został zniszczony podczas wojny w 1993 r., a następnie odbudowany i ponownie otwarty w 2004 r.
W 2005 r. wraz ze Starym Miastem został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Przejdź przez most i zagłęb się w uliczki Starego Miasta. Warto przejść się Kujundžilukiem, czyli historycznym bazarem pełnym sklepików z pamiątkami i lokalnym rękodziełem. Po drodze zajrzyj również do meczetu Koski Mehmed-Paszy, z którego minaretu roztacza się piękny widok na Stary Most i Neretwę. W zasięgu 5 min spacerem znajduje się także Kriva Ćuprija (Krzywy Most) – niewielki kamienny mostek na rzece Radobolja, który według lokalnej tradycji miał być pierwowzorem Starego Mostu.
19:00–21:00 | zachód słońca i kolacja
Wieczorem wróć w okolice Starego Mostu i obserwuj, jak po zachodzie słońca zmienia się atmosfera Starego Miasta. To jeden z najlepszych momentów na zdjęcia – kamienne budynki i most są wtedy pięknie oświetlone, a większość jednodniowych turystów zdąży już opuścić centrum.
Na kolację wybierz jedną z restauracji w okolicy Starego Miasta. Polecam Hindin Han (lokalizacja na mapie), gdzie zamówisz tradycyjne dania kuchni bośniackiej, w tym jagnięcinę i dania przygotowywane pod peką. Drugą opcją jest Tima – Irma (lokalizacja na mapie) – bardzo popularna, niewielka restauracja, słynąca przede wszystkim z ćevapi i dań z grilla. To dobry wybór, jeśli szukasz prostszej i bardziej lokalnej kolacji.
Dzień 5: Hercegowina, czyli Blagaj, Počitelj i Kravice
Piąty dzień przeznacz na odkrywanie najpiękniejszych zakątków Hercegowiny. Wszystkie trzy główne atrakcje znajdują się w stosunkowo niewielkiej odległości od Mostaru, dlatego jest to idealny dzień na wycieczkę samochodem. Czekają na Ciebie osmańska architektura, turkusowa Buna, kamienne miasteczko na zboczu góry oraz imponujące wodospady Kravice.
8:30–11:30 | śniadanie, Blagaj i źródło Buny
Rano wyjedź z Mostaru do Blagaju, położonego ok. 12 km od miasta. Największą atrakcją miejscowości jest źródło rzeki Buny. Woda wypływa tutaj bezpośrednio z ogromnej jaskini u podnóża wysokiej skały, co świetnie wygląda na zdjęciach.
Tuż przy źródle znajduje się Blagaj Tekke, czyli zabytkowy kompleks derwiszów z XVI w. Budynek został wkomponowany w skalną ścianę i wraz z turkusową rzeką tworzy jeden z najbardziej charakterystycznych widoków Hercegowiny.
Do tekke warto wejść, ale pamiętaj o odpowiednim stroju – jest to miejsce religijne. Na miejscu można również usiąść w jednej z restauracji nad Buną i podziwiać widok na źródło.
Po zwiedzaniu przejdź wzdłuż rzeki i zatrzymaj się na chwilę przy jej brzegu. Blagaj najlepiej prezentuje się rano, kiedy światło wpadające do skalnego wąwozu jest najbardziej efektowne.
11:30–15:30 | Počitelj – osmańskie miasteczko nad Neretwą, obiad
Następnie ruszaj w kierunku Počitelja, oddalonego od Blagaju o ok. 25 km. To niewielkie, kamienne miasteczko położone na stromym zboczu nad Neretwą.
Spacer rozpocznij od dolnej części miejscowości, a następnie stopniowo kieruj się pod górę. Po drodze zobaczysz kamienne domy, meczet Šišman Ibrahim-paszy, medresę oraz charakterystyczną wieżę zegarową. Największą nagrodą za wejście wyżej jest twierdza Počitelj. Z jej pozostałości rozciąga się szeroka panorama na dolinę Neretwy i otaczające ją wzgórza.
Załóż wygodne buty – Počitelj jest niewielki, ale jego uliczki prowadzą stromo pod górę, a część nawierzchni jest nierówna.
Nie spiesz się podczas zwiedzania. Počitelj nie jest miejscem, które trzeba „odhaczyć” w pół godziny – największą przyjemność daje spokojny spacer między kamiennymi domami i punktami widokowymi.
W Počitelj na obiad wybrałbym Bistro „Stari Grad” (lokalizacja na mapie) – popularne miejsce z grillem i dobrymi cenami. Drugą opcją jest Restaurant Staklo Počitelj (lokalizacja na mapie), szczególnie jeśli zależy Ci na tradycyjnym obiedzie.
15:30–19:00 | przejazd, wodospady Kravice i kąpiel
Po zwiedzeniu Počitelja rusz w kierunku wodospadów Kravice. Przejazd zajmie ok. 40 min.
Wodospady Kravice to jeden z najbardziej spektakularnych naturalnych zakątków Hercegowiny. Woda rzeki Trebižat spada tutaj kaskadami z wysokiego, porośniętego zielenią brzegu, tworząc szeroki, półkolisty naturalny amfiteatr. Wstęp jest płatny. Latem miejsce to jest szczególnie atrakcyjne, bo pod wodospadami można kąpać się w naturalnym basenie.
Jeśli podróżujesz poza sezonem letnim, sprawdź przed wyjazdem aktualne informacje dotyczące dostępności kąpieliska i godzin funkcjonowania obiektu.
19:00–20:00 | powrót do Mostaru
Po odpoczynku nad wodospadami wróć do Mostaru. Przejazd zajmie ok. godziny, więc na miejscu będziesz jeszcze przed późnym wieczorem.
Jeśli masz ochotę, możesz zakończyć dzień ponownie spacerem po Starym Mieście – wieczorem Mostar jest znacznie spokojniejszy niż w godzinach największego napływu turystów.
Dzień 6: Trebinje – południe kraju
Szóstego dnia zwiedzania Bośni i Hercegowiny odwiedź południową Hercegowinę i Trebinje – najbardziej wysunięty na południe punkt tej części podróży. To także ważny region winiarski, dlatego warto połączyć zwiedzanie z wizytą w jednej z lokalnych winnic.
7:00–11:30 | śniadanie, Mostar → Trebinje i Stare Miasto
Rano wyrusz z Mostaru w kierunku Trebinje – 2 godz. autem. Trasa prowadzi przez malownicze krajobrazy południowej Hercegowiny, a po drodze zmienia się charakter krajobrazu – coraz wyraźniej widać wpływy śródziemnomorskie.
Po dotarciu do Trebinje rozpocznij spacer od Starego Miasta, którego centralnym punktem jest plac Trg Slobode otoczony charakterystycznymi platanami. W cieniu drzew znajdują się kawiarnie i restauracje, dlatego jest to dobre miejsce na poranną kawę.
Następnie przejdź w stronę rzeki Trebišnjicy i zobacz Stary Most Arslanagića – jeden z najbardziej charakterystycznych osmańskich mostów w Hercegowinie. Kamienna konstrukcja z XVI w. pięknie prezentuje się na tle rzeki i otaczających wzgórz.
11:30–13:00 | Hercegovačka Gračanica
Kolejnym punktem dnia będzie klasztor Hercegovačka Gračanica, położony na wzgórzu Crkvina nad Trebinje. Do klasztoru możesz dojechać samochodem, a na miejscu czeka na Ciebie jeden z najlepszych punktów widokowych na całe miasto i dolinę Trebišnjicy.
Świątynia została zbudowana na wzór klasztoru Gračanica w Kosowie i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych prawosławnych obiektów sakralnych w regionie.
Jeśli masz zrobić tylko jedno zdjęcie panoramy Trebinje, zrób je właśnie tutaj. Z góry świetnie widać starówkę, rzekę oraz otaczające miasto góry.
13:00–15:00 | obiad i lokalne smaki
Po powrocie do centrum zatrzymaj się na obiad. Trebinje ma nieco bardziej śródziemnomorski charakter. Myślę, że warto wybrać Restoran Studenac (lokalizacja na mapie), położony nad rzeką Trebišnjicą. Drugą dobrą opcją jest Restaurant Kolo (lokalizacja na mapie) na Starym Mieście – to dobre miejsce na klasyczny obiad w bardziej centralnej lokalizacji.
15:00–18:00 | winnica i degustacja
Popołudnie przeznacz na wizytę w Vukoje Winery – jednej z najbardziej znanych winnic w okolicach Trebinje. Podczas wizyty możesz zwiedzić piwnice, poznać proces produkcji lokalnych win i spróbować regionalnych szczepów, takich jak Žilavka czy Vranac. Winnica znajduje się blisko centrum miasta, a na miejscu działa również restauracja i taras z widokiem na Trebinje.
Jeśli planujesz degustację, najlepiej wcześniej zarezerwować wizytę.
18:00–21:00 | powrót do Mostaru
Po południu rozpocznij powrót do Mostaru (2 godz.). Po przyjeździe możesz przeznaczyć wieczór na ostatni spacer po Starym Mieście, zakupy pamiątek lub spokojną kolację nad Neretwą.
Dzień 7: Neum, powrót do Sarajewa i wylot
Ostatni dzień podróży przeznacz na wycieczkę do Neum (opcjonalnie), jedynego miasta Bośni i Hercegowiny położonego nad Adriatykiem, a następnie powrót do Sarajewa i wylot do domu. To dobry sposób na zakończenie podróży – rano możesz jeszcze zobaczyć wybrzeże, zjeść obiad nad Adriatykiem, a następnie ruszyć w stronę lotniska w Sarajewie.
7:00–10:00 | śniadanie, przejazd Mostar → Neum
Po śniadaniu wymelduj się z hotelu i ruszaj w kierunku Neum. Przejazd zajmuje ok. 1,5 godz., dlatego na miejscu będziesz odpowiednio wcześnie, aby spokojnie spędzić kilka godzin nad Adriatykiem.
Po dotarciu do Neum przejdź się wzdłuż nadmorskiej promenady i zatrzymaj się na Neum Beach – jednej z głównych miejskich plaż, położonej bezpośrednio przy promenadzie. Plaże w Neum są żwirowe i mają łagodne zejście do morza, dlatego dobrze sprawdzą się na krótki odpoczynek i kąpiel.
Neum może być ciekawym przystankiem podczas dłuższego road tripu po Bałkanach – szczególnie jeśli planujesz połączyć Bośnię i Hercegowinę z Chorwacją lub Czarnogórą.
10:00–13:00 | Neum – plaża, punkt widokowy i obiad
Przed południem przeznacz czas na kąpiel i spacer wzdłuż wybrzeża. Jeśli chcesz zobaczyć Neum z góry, podjedź lub podejdź do Neum View Point – z tego miejsca rozciąga się panorama miasta, zatoki i Adriatyku. Po krótkim spacerze możesz zatrzymać się na obiad w Restoran Laguna (lokalizacja na mapie), położonym przy głównej ulicy w Neum, albo wybrać restaurację bliżej plaży.
Neum nie wymaga intensywnego zwiedzania – najlepiej potraktować je jako kilkugodzinny nadmorski przystanek, podczas którego połączysz spacer, kąpiel, punkt widokowy i obiad.
13:00–wylot | Neum → Sarajewo
Po obiedzie ruszaj w kierunku Sarajewa. Przejazd zajmuje ok. 3–3,5 godz., dlatego warto wyjechać z Neum najpóźniej ok. 13:00–13:30.
Po dotarciu do Sarajewa udaj się bezpośrednio na lotnisko w Sarajewie, zwróć wynajęty samochód i przejdź odprawę oraz kontrolę bezpieczeństwa.
Jeśli masz wieczorny lot, ten plan pozwoli Ci połączyć ostatnią kąpiel w Adriatyku z powrotem do Sarajewa. Jeśli lot jest rano lub we wczesnych godzinach popołudniowych, Neum lepiej pominąć i pojechać z Mostaru.
Jak rozszerzyć plan do 10 dni?
Jeśli masz do dyspozycji 10 dni, warto przeznaczyć dodatkowy czas przede wszystkim na przyrodę i odpoczynek nad morzem. Siedmiodniowy plan pozwala zobaczyć najważniejsze miasta i zabytki Bośni i Hercegowiny, natomiast kolejne dni możesz wykorzystać na odkrywanie bardziej dzikich zakątków kraju lub połączenie podróży z wizytą w Chorwacji.
- Park Narodowy Sutjeska – wybierz się w góry, aby zobaczyć prastarą puszczę Perućica oraz Maglić, najwyższy szczyt Bośni i Hercegowiny. To świetna propozycja dla osób, które chcą podczas podróży zobaczyć bardziej dziką i naturalną stronę kraju.
- Bośnia i Chorwacja w jednej podróży – jeśli chcesz połączyć zwiedzanie obu krajów, naturalnym wyborem będzie Dubrownik. Z Trebinja do miasta jest zaledwie ok. 30 km, dlatego możesz łatwo przedłużyć podróż o 1–2 dni w Chorwacji i połączyć zwiedzanie Hercegowiny z odpoczynkiem nad Adriatykiem.
FAQ – najczęstsze pytania o zwiedzanie Bośni
Czy Bośnia jest bezpieczna dla turystów?
Tak, Bośnia i Hercegowina jest generalnie bezpiecznym krajem dla turystów, szczególnie podczas podróży po popularnych miejscach i trasach. Warto jednak zachować podstawową ostrożność, uważać na kieszonkowców i nie schodzić z oznakowanych dróg oraz szlaków ze względu na wciąż występujące pozostałości min z czasów wojny.
Jaka waluta obowiązuje w Bośni?
Walutą Bośni i Hercegowiny jest marka konwertybilna (BAM, KM), której kurs jest na stałe powiązany z euro – 1 EUR = 1,95583 BAM. Euro może być akceptowane w niektórych miejscach turystycznych, ale na co dzień najlepiej płacić w lokalnej walucie. Orientacyjnie 10 BAM to ok. 22 zł, choć wartość w złotówkach może się nieznacznie zmieniać wraz z kursem PLN.
Czy potrzebny jest paszport na podróż po Bośni i Hercegowinie?
Nie – obywatel Polski może wjechać do Bośni i Hercegowiny na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu. Bośnia i Hercegowina nie należy do UE ani strefy Schengen, ale polski dowód osobisty jest uznawany jako dokument uprawniający do przekroczenia granicy.
Ile kosztuje tydzień w Bośni?
Bośnia i Hercegowina należy do tańszych kierunków w Europie, szczególnie w porównaniu z Chorwacją czy popularnymi kurortami południowej Europy. Przy podróży dla dwóch osób warto orientacyjnie założyć 2500–4000 zł na osobę za tydzień, uwzględniając noclegi, wynajem samochodu, paliwo, jedzenie i podstawowe bilety wstępu. Ostateczny koszt zależy przede wszystkim od standardu noclegów, rodzaju samochodu i terminu podróży, dlatego przed wyjazdem warto porównać ceny.
Czy da się zwiedzić Bośnię bez auta?
Tak, ale wymaga to większego planowania, bo między głównymi miastami, takimi jak Sarajewo i Mostar, można wygodnie podróżować autobusami. Problem pojawia się przy atrakcjach położonych poza głównymi trasami, takich jak Blagaj, Počitelj, Kravice, Jajce czy Trebinje, gdzie samochód daje znacznie większą swobodę. Bez auta najlepiej oprzeć podróż na Sarajewie i Mostarze, a dalsze miejsca odwiedzać podczas zorganizowanych wycieczek jednodniowych.