Planujesz Bali na 5 dni i zastanawiasz się, jak dobrze wykorzystać czas? Ten plan podróży pomoże Ci zobaczyć najważniejsze atrakcje wyspy – od świątyń i tarasów ryżowych po klify Uluwatu, wodospady i rajskie plaże Nusa Penidy – bez chaotycznego przeskakiwania między miejscami.
Poniżej znajdziesz gotowy plan zwiedzania Bali na 5 dni, sprawdzone noclegi w Ubud, Canggu i Uluwatu, wskazówki dotyczące transportu oraz praktyczne porady, jak poruszać się po wyspie autem lub skuterem.
Sprawdź też mój tekst Bali na własną rękę, pełen praktycznych wskazówek na udany urlop, i poznaj moje propozycje jednodniowych wycieczek po Bali.
Zacznij od noclegów na Bali – gdzie spać?
- Ubud – leży w centrum wyspy i ma świetny dostęp do pól ryżowych, wodospadów i świątyń. Możesz zatrzymać się w The Udaya Resorts and Spa z widokiem na dżunglę lub w Puri Saraswati Dijiwa z basenem. Dobrym wyborem będą też domku na wyłączność Suka’s House Bed & Breakfast.
- Canggu – to obecnie najmodniejsze miejsce na Bali, które warto wybrać na bazę, jeśli interesuje Cię surfing i kluby plażowe. Rozważ nocleg w Swarga Suites Bali Berawa z dużym basenem. Jeśli cenisz sobie prywatność to polecam Theanna Villa and Spa Canggu, gdzie zatrzymasz się w willi, pary powinny wybrać przestronne apartamenty The Apartments Umalas.
- Uluwatu – południowy kraniec Bali, znany z klifów, luksusowych resortów i najlepszych spotów surfingowych na wyspie. Możesz zastanowić się nad zakwaterowaniem w luksusowym Radisson Blu Resort & Villas Bali Uluwatu lub w butikowym PinkCoco Uluwatu tylko dla dorosłych. Dobrym wyborem będzie też The Room Padang-Padang (średnia półka cenowa) ze śniadaniem w cenie.
Dzień przylotu: co robić po wylądowaniu na Bali?
Po przylocie na Bali zacznij od spokojnego przejścia przez kontrolę paszportową na lotnisku Ngurah Rai International Airport i odebrania bagażu. Jeśli planujesz wynajem samochodu, ogarnij formalności. Auto daje swobodę poruszania się po wyspie i możliwość rozpoczęcia przygody od razu po przylocie, plus pozwala na wygodny przewóz walizek do miejsca noclegu.
Różnica czasu między Polską a Bali wynosi +6 godzin latem (gdy w Polsce obowiązuje czas letni) oraz +7 godzin zimą (gdy w Polsce obowiązuje czas zimowy).
Roaming europejski na Bali jest bardzo kosztowny, dlatego lepiej go unikać. Najpraktyczniejszym rozwiązaniem jest zakup lokalnej karty SIM zaraz po przylocie. Na lotnisku znajdziesz oferty operatorów takich jak Telkomsel czy XL – zyskasz dostęp do taniego internetu i połączeń na miejscu.
Planujesz podjechać autem na lotnisko w Polsce? Polecam Ci zarezerwować parking na lotnisku z wyprzedzeniem. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnego stresu przed wylotem na wyczekiwany urlop.
Dojazd z lotniska do centrum
Na Bali przylatuje się na Lotnisko Denpasar (DPS) – Ngurah Rai International Airport. Port lotniczy znajduje się ok. 15 km od centrum Denpasaru, a na dojazd trzeba poświęcić 30 min.
- Wynajęty samochód – spotykasz się z pracownikiem wypożyczalni (w wyznaczonym miejscu), podpisujesz umowę, płacisz, odbierasz dokumenty oraz kluczyki i możesz ruszać w drogę.
- Taksówka – najprościej zamówić przejazd przez apkę Grab lub Gojek, a odbiór odbywa się w wyznaczonej strefie. Alternatywą jest Blue Bird, czyli znana indonezyjska firma taksówkarska, która działa też na wyspie.
- Bemo (minibus) – tani, ale nie ma rozkładów jazdy, a trasa i postoje zależą od pasażerów i kierowcy. Przed wejściem ustalasz cenę przejazdy, a w stronę centrum jedziesz, licząc się z częstymi przystankami, możliwymi przesiadkami i brakiem klimatyzacji.
- Autobus – trasę obsługuje publiczny przewoźnik Trans Metro Dewata (dojeżdża do Denpasaru, Sanuru i Ubud). Autobusy są nowoczesne i klimatyzowane, a płatności tylko bezgotówkowe. Alternatywą jest prywatny przewoźnik Kura-Kura.
Przed wyjazdem wykup tanie ubezpieczenie. Za 5-10 zł dziennie będziesz mieć ochronę w nieprzewidzianych sytuacjach i pokrycie kosztów leczenia do 500 000 zł. Lepiej mieć niż nie.
Jak poruszać się po Bali?
- Wynajętym autem – nie musisz marnować czasu na czekanie na autobus czy taksówkę. Samochód polecam zarezerwować przez multiwyszukiwarkę DiscoverCars. Korzystałem z niej podczas wielu moich podróży, m.in. po Chorwacji, Gruzji i Turcji.
Ruch na Bali jest lewostronny i chaotyczny, a wąskie drogi oraz duże zagęszczenie skuterów będą wymagały od Ciebie stałej uwagi. Główne drogi są w dobrym stanie, jednak te boczne bywają dziurawe i pozbawione poboczy.
- Skuterem – najszybszy i najtańszy sposób na zwiedzanie Bali. Pamiętaj o kasku i międzynarodowym prawie jazdy z kat. A (jego brak może skończyć się mandatem). Plan 5-dniowego pobytu na Bali zakłada podróżowanie skuterem.
- Z lokalnym przewodnikiem – organizator zaplanuje wszystko za Ciebie. W cenie często jest transport i bilety wstępu. Na miejscu zwiedzisz zabytki z przewodnikiem, który zna Bali od podszewki.
- Komunikacją zbiorową – Bali ma bardzo słabo rozwiniętą komunikację publiczną, a korzystanie z nielicznych autobusów jest nieefektywne. Twoją “komunikacją zbiorową” będą taksówki online (Gojek, Grab).
Dzień 1: południowe plaże + Uluwatu
Zwiedzanie Bali w 5 dni zacznij od Uluwatu, czyli wioski położonej na Półwyspie Bukit. W pierwszym dniu daj sobie czas na reset po trudach podróży i odwieź plaże, leżące na południowym krańcu wyspy. Popływaj, poopalaj się i zrelaksuj – poczuj ducha “Wyspy Bogów”.
8:30-12:00 – śniadanie, Park Kulturowy Garuda Wisnu Kencana
Pierwszy dzień na Bali zacznij od porządnego śniadania – na wyspie popularny jest smażony ryż („nasi goreng”) lub smażony makaron („mie goreng”).
W drodze do Uluwatu możesz zahaczyć o Park Kulturowy Garuda Wisnu Kencana (wstęp płatny). Jest znany z monumentalnego posągu Boga Wisznu dosiadającego mitycznego ptaka Garudy – liczy 122 m wysokości, a rozpiętość skrzydeł wynosi 65 m.
Park był pomysłem balijskiego rzeźbiarza Nyoman Nuarta, który inspirował się hinduistyczną historią Garudy (człowiek-ptak). Według niej mityczny ptak został wierzchowcem Wisznu w zamian za amritę (nektar nieśmiertelności).
Na terenie parku zobaczysz też mniejsze rzeźby inspirowane hinduizmem (np. Posąg Garuda Wisnu Kencana), galerie sztuki oraz przestrzenie wystawowe przybliżające historię powstania kompleksu. Park ma ponad 60 ha, a na jego zobaczenie poświęć ok. 1h.
12:00-17:00 – klify, południowe plaże i obiad
Moim zdaniem najlepszą plażą w południowej części wyspy jest Plaża Labuan Sait (nazywana też Padang-Padang). Leży pomiędzy wapiennymi klifami, a słynie z białego piasku i turkusowej wody – dostaniesz się do niej przechodząc wąskie, skalne przejście. To świetne miejsce do plażowania (klify dają przyjemny cień) i pływania.
Uluwatu to jedno z najlepszych miejsc do surfowania na Bali – oferuje silne i regularne fale. Jeśli chcesz poobserwować zmagania surferów z oceanem to polecam wybrać się na piaszczystą Plażę Nyang Nyang (ok. 5 km od Plaży Padang-Padang i ok. 2 km od Świątyni Luhur Uluwatu).
Jest szeroka, dzika, mało zatłoczona i zobaczysz z niej piękne widoki na kilkadziesiąt metrowe klify i Ocean Indyjski. Prowadzi do niej stroma droga w dół – mi udało się ją pokonać skuterem. Niestety jest na niej też dość brudno.
Obiad możesz zjeść w Warung Local, który serwuje kuchnię indonezyjską (w menu też są opcje wege). Możesz wybrać pomiędzy bufetem (nakładasz co chcesz na talerz) lub menu.
17:00-19:00 – Świątynia Luhur Uluwatu i pokaz tańca Kecak
“Must see” w Uluwatu to Świątynia Luhur Uluwatu, która mieści się na szczycie 70-metrowego klifu nad Oceanem Indyjskim (wstęp płatny). Pełni funkcję świątyni ochronnej, mającej strzec wyspy przed złymi duchami, pochodzącymi z oceanu.
Historia świątyni sięga prawdopodobnie IX w., a jej powstanie przypisuje się Mpu Kuturanowi (hinduski mędrzec). Prowadzą do niej kamienne bramy, natomiast w oczy od razu rzucają się wielopoziomowe dachy z czarnej strzechy (meru). Kompleks świątynny zamieszkują makaki, na które trzeba uważać bo lubią coś zwędzić z plecaka. :)
Posąg Kumbakarny w świątyni ukazuje legendarnego wojownika z Ramajany (staroindyjski epos o księciu Ramie) jako symbol siły, lojalności oraz poświęcenia.
Około 18:00 na zboczu klifu w Świątyni Luhur Uluwatu odbywa się pokaz tańca Kecak. Wykonuje go grupa mężczyzn, która rytmicznie śpiewa “cak, cak”, a za pomocą gestów i ruchów przedstawia Ramajanę oraz walkę dobra ze złem.
Dzień 2: Ubud + Tegalalang
W planie 5-dniowego odkrywania Bali powinny znaleźć się Ubud – zielone serce wyspy, pełne świątyń oraz tarasy ryżowe w Tegalalang. W tym dniu czeka na Ciebie trochę chodzenia, ale też ciekawe atrakcje, jak Małpi Las ze świątynią czy Pałac Wodny. Możesz odwiedzić je samodzielnie lub z lokalnym przewodnikiem.
8:30-12:00 – śniadanie, dojazd i Małpi Las w Ubud
Ubud to miasto położone w centralnej części Bali i jest nazywane kulturalnym sercem wyspy, gdzie od wieków rozwijała się sztuka, taniec (Legong, Barong) i tradycyjne rzemiosło (rzeźby w drewnie czy kamieniu, wyroby ze srebra).
Jedną z najważniejszych atrakcji w Ubud jest Małpi Las, w którym spotkałem setki makaków (wstęp płatny). Na jego terenie najciekawsza wydała mi się Świątynia Dalem Agung Padangtegal związana z kultem Śliwy (bóg zniszczenia i odrodzenia) – mroczna z rzeźbami demonów.
Balijczycy uważają makaki za święte zwierzęta – te strzegą świątyń i chronią je przed złymi duchami.
Cały teren porastają drzewa z rodzaju figowców (np. banyan), drzewa chlebowe, bambusy oraz palmy oplecione lianami. Zwróć uwagę na cmentarz, gdzie zmarłych najpierw tymczasowo się chowa, a później uczestniczą w balijskiej ceremonii kremacji zwanej Ngaben (uwolnienie duszy i umożliwienie reinkarnacji) – odbywa się co kilka lat.
12:00-15:30 – Pałac w Ubud, Pałac Wodny, ścieżka spacerowa i obiad
Kolejnym punktem zwiedzania będzie Pałac w Ubud, czyli dawna siedziba królewska (wejście bezpłatne). Składa się z kilku dziedzińców otoczonych niskimi murami i bogato zdobionymi bramami. Wieczorami na jego dziedzińcu obejrzysz pokazy tańców balijskich.
Obecny wygląd pałacu powstał w tradycyjnym stylu balijskim (m.in. strzeliste, wielopoziomowe dachy pokryte ciemną strzechą) za rządów Tjokorda Putu Kandel.
Zaledwie 200 m od pałacu leży Świątynia Taman Kemuda Saraswati (nazywana Pałacem Wodnym), do której poprowadzi Cię ścieżka wśród stawu z kwiatami lotosu (wstęp płatny). Jego brzegi porastają plumerie, a wejście zdobią rzeźby z wulkanicznego tufu przedstawiające postacie z mitologii hinduistycznej – autorstwa Lempady (balijski rzeźbiarz).
Dla aktywnych polecam malowniczą ścieżkę spacerową Campuhan Ridge Walk (długość ok. 2 km), która prowadzi na wzgórze w okolicy Campuhan. Widać z niej połączenie 2 rzek: Tukad Yeh Wos Kiwa i Tukad Yeh Wos Tengen. Trasa jest prosta, a pokonanie jej zajęło mi 30 min (z przystankami na zdjęcia).
15:30-19:00 – dojazd do Tegalalangu, tarasy ryżowe, powrót
Wizyta na Bali nie może obyć się bez zobaczenia tarasów ryżowych w Tegalalang (leżą niecałe 10 km od Ubud). Tworzą one gęstą, kaskadową mozaikę pól, schodzących po stromych zboczach doliny (wstęp płatny). Każdy poziom tarasów jest starannie uformowany i oddzielony wąskimi groblami, po których możesz chodzić.
Co ciekawe, kolor tarasów zmienia się w zależności od pory roku – od jasnozielonego, przez intensywną zieleń, aż po złocisty odcień przed zbiorami.
Woda doprowadzana jest do pól kanałami systemu subak, dzięki czemu ryż rośnie równomiernie na wszystkich wysokościach. Spacerując po nich mogłem obserwować pracujących ręcznie rolników.
Miejsce jest bardzo popularne wśród turystów i powstało w nim kilka komercyjnych atrakcji, np. duża huśtawka, na której można zrobić sobie zdjęcie, tyrolka oraz przejażdżka rowerem po linie. Wstęp na teren pól ryżowych jest płatny.
Dzień 3: Wyspa Nusa Penida + Denpasar
W 3 dniu Twojego pobytu na Bali czeka Cię rejs na Wyspę Nusa Penida, oddaloną od lądu o ok. 50 km. Możesz wybrać sposób zwiedzania wyspy – postaw na plażowanie i nurkowanie lub zwiedzanie atrakcji Nusa Penidy. Po powrocie z rejsu zobacz, co kryje miasto Denpasar.
8:00-10:00 – śniadanie i dojazd do Portu Sanur
Przed wyruszeniem w drogę wrzuć coś na ząb, bo czeka Cię dojazd do Portu Sanur w Denpasar (południowo-wschodnim krańcu Bali). Odpływają z niego szybkie łodzie i promy na Wyspę Nusa Penida. Zabierz do plecaka kilka przekąsek. :)
Bilety na prom z Bali na wyspę najwygodniej kupić online – cały proces zajmuje dosłownie chwilę.
Pierwsze rejsy startują ok. 7:30 rano, a ostatnie odpływają mniej więcej o 16:00. Port jest czysty i zadbany, a organizacja rejsów sprawna. Główny budynek jest nowoczesny i swoim kształtem przypomina rybę. :) Lepiej być na miejscu minimum 30 min.
Jeśli nie chcesz samodzielnie niczego planować to możesz zdecydować się na udział w wycieczce na wyspę połączonej z nurkowaniem. Łodzie lokalnych przewodników dopływają do innego portu – Toya Pakeh Harbour.
10:00-16:00 – rejs na Wyspę Nusa Penida, plaże i nurkowanie
Po 30-60 min dopłyniesz do Portu Bayur (lokalizacja na mapie) na Wyspie Nusa Penida, który znajduje się w jej północnej części. Zacznij od odkrycia Plaży Crystal Bay (ok. 15 km od portu), która moim zdaniem jest jednym z najlepszych miejsc do kąpieli na wyspie, ale trzeba uważać, bo fale są dość silne.
Inną opcją zwiedzania wyspy jest wynajęcie skutera (ale odległości pomiędzy atrakcjami są dość spore).
Znajdziesz na niej pełną infrastrukturę, m.in. łazienki, leżaki i parasole. Wyspa Nusa Penida oferuje jedne z najlepszych miejsc do nurkowania w Indonezji, m.in. w Zatoce Crystal czy Toya Pakeh, gdzie możesz zobaczyć diabły morskie i rozległe rafy koralowe.
Nietypową atrakcją (i mocno zatłoczoną) na wyspie jest Plaża Kelingking znana z klifu w kształcie głowy dinozaura – widziałem i potwierdzam. :) Z Zatoki Crystal dojedziesz do niej w 50-60 min (ok. 15 km).
Moim zdaniem idealnym rozwiązaniem jest wybór jednodniowej wycieczki na Wyspę Nusa Penida. W cenie jest rejs i samochód, którym będziesz poruszać się z przewodnikiem po wyspie, a w programie znajdziesz m.in. Plażę Broken z naturalnym skalnym mostem nad wodą, Plażę Kelingking, Plażę Diamond i domek na drzewie Rumah Pohon.
16:00-19:00 – powrót na ląd, obiad i zwiedzanie miasta Denspar
Po dotarciu z powrotem do Portu Sanur w Denspar poszukaj lokalu, w którym zjesz obiad. W Denspar również znajdziesz ciekawe atrakcje – polecam zahaczyć o Pomnik Bajra Sandhi otoczony parkiem. Upamiętnia on zmagania narodu balijskiego na przestrzeni wieków, a kształtem nawiązuje do dzwonu „bajra”, używanego w ceremoniach religijnych.
Wewnątrz obejrzałem dioramy i obrazy przedstawiające najważniejsze momenty historii wyspy – od czasów starożytnych po walkę z kolonizatorami (wstęp płatny).
Najlepszym miejscem na zakup pamiątki z Bali jest targ Pasar Badung. Od rana do wieczora tętni życiem i znajdziesz na nim wydzielone strefy z jedzeniem, artykułami codziennego użytku i balijskimi ziołami. Poszukaj na nim kadzideł, figurek bogów czy kolorowych szali i sarongów – pamietaj o targowaniu się!
Dzień 4: Wulkan Batur + Besakih + Sideman
Dzień 4 na Bali zaczniesz bardzo wczesną pobudką, aby móc wdrapać się na Wulkan Batur i oglądać wschodzące słońce. Po trekkingu naładuj baterię w jednym z lokalnych warungów i zamów nasi goreng (smażony ryż z dodatkami) lub nasi campur (zestaw ryżu z małymi porcjami mięsa, warzyw, tofu i tempehu). Kolejną atrakcją w tym dniu będzie najważniejsza świątynia na Bali, czyli Pura Besakih.
3:00-8:00 – śniadanie, dojazd i trekking na Wulkan Batur
Wulkan Batur leży wpółnocno-wschodniej części Bali. Znajduje się on w ogromnej kalderze o średnicy ok. 13 km, która powstała w wyniku dawnych erupcji. Jego wysokość wynosi 1717 m n.p.m – choć nie jest bardzo wysoki, należy do najbardziej aktywnych wulkanów w Indonezji.
Charakterystyczną cechą Wulkanu Batur jest czarne, wulkaniczne podłoże oraz dymiące kratery. Ze szczytu będziesz mógł podziwiać widoki na Wulkan Agung i Jezioro Batur. Szlak rozpoczyna się w miejscowości Toyabungkah,nie jest bardzo trudny, a wyprawa na samą górę trwa ok. 2h.
Na trekking trzeba wyruszyć wczesnym rankiem (4:00) – wtedy będziesz mógł podziwiać wschodzące słońce. Jeśli nie jesteś fanem trekkingu to postaw na wjazd jeepem na wulkan.
Trasa początkowo biegnie przez las, a następnie przechodzi w surowe, czarne i szare pola zastygłej lawy oraz luźne, wulkaniczne skały i żwir, które mogą się osuwać pod stopami. Pamiętaj o założeniu wygodnych butów trekkingowych.
Trasa tam i z powrotem liczy sobie ok. 9 km. Po zejściu z Wulkanu Batur rusz w kierunku Świątyni Jati Segara (ok. 6 km od miejscowości Toyabungkah). Leży ona nad taflą największego jeziora na Bali (Jezioro Batur) i jest związana z kultem bogini wody Dewi Danu. Możesz do niej wejść dokonując małej darowizny, a także po wcześniejszym założeniu sarongu.
8:00-14:00 – drugie śniadanie, dojazd do Besakih i Świątynia Besakih
Kolejnym punktem w tym dniu będzie wioska Besakih (ok. 27km od Toyabungkah, 1h jazdy samochodem) która jest położona na wschodnich stokach Góry Agung (najwyższego wulkanu wyspy). Znajdziesz w niej najważniejszą na Bali Świątynię Besakih (przez mieszkańców nazywana “matką świątyń”).
Powstała w VIII w. jako górska świątynia tarasowa i znajduje się na Liście UNESCO. Obecnie w Besakih możesz podziwiać 22 kompleksów, obejmujących łącznie ponad 200 budowli, a poszczególne części świątyni są połączone ze sobą schodami i tarasami.
Główną świątynią jest Pura Penataran Agung, której wejście zdobią kamienne bramy candi bentar (“rozłupana brama”). W centralnej części znajduje się Padmasana, czyli Lotosowy Tron – miejsce kultu najwyższego Boga. Wstęp do atrakcji jest płatny.
Pura Penataran Agung symbolizuje kosmiczną Górę Meru, która w balijskim hinduizmie jest uważana za świętą górę w centrum wszechświata, gdzie mieszka najwyższy bóg – Sanghyang Widy Wasa.
Dzień 5: Munduk + Jezioro Beratan
W ostatnim dniu pobytu na Bali nie zwalniaj tempa i rusz szlakiem prowadzącym do wodospadów w Munduk. Następnie pojedź nad Jezioro Beratan i zobacz Świątynię Ulun Danu Beratan położoną na jego tafli. Wróć wcześniej do noclegu, aby spokojnie spakować się na lot powrotny.
9:00-14:00 – dojazd do Munduk, trekking do wodospadów
Udaj się na trekking po okolicznych wodospadach, a przygodę zacznij spod Wodospadu Red Coral (wstęp płatny). Jest on jednak dość licznie oblegany przez turystów. Następnie trafisz pod Wodospad Golden Valley. Zejście spod kawiarni (lokalizacja na mapie) zajmuje ok. 5 min, a ścieżka jest stroma, ale dobrze utrzymana.
Szlak prowadzi przez tereny porośnięte gatunkami tropikalnych roślin, np. bambusy czy kawowce.
Po prawie 2 km trekkingu (po błotnistej drodze) trafiłem do Wodospadu Munduk, jednak aby go zobaczyć trzeba zapłacić. Zaprowadzą Cię do niego kamienne schody wśród bujnej zieleni. W basenie znajdującym się u podnóża wodospadu możesz popływać – woda jest zimna, ale przyjemnie orzeźwia. :)
Trasa liczy ok. 5 km, a na jej pokonanie przeznacz 2,5-3h. Pamiętaj o wygodnych butach trekkingowych.
14:00-17:00 – Jezioro Beratan ze Świątynią Ulun Danu Beratan, obiad
Zaledwie 20 km (ok. 40 min jazdy autem) od Munduk leży Jezioro Beratan, nad którym mogłem podziwiać Świątynię Ulun Danu Beratan. Jest związana z boginią jezior, rzek i wody – Dewi Danu. Została wzniesiona w XVII w. przez władcę królestwa Mengwi – I Gusti Agung Putu.
Najbardziej wyróżniającym się elementem jest 11-poziomowa wieża meru, poświęcona Śiwie (bóg zniszczenia i odrodzenia) oraz Parwati (bogini miłości i płodności). Świątynię otaczają “pływające ogrody” porośnięte m.in. strelicje, lilie wodne (wstęp płatny).
Jeśli masz ochotę to polecam zajrzeć do miejscowości Bedoegoel, która leży nad Jeziorem Beratan. Znajdziesz w niej Wielki Meczet Al Hidayah z niebieską kopułą i minaretami.
Jak przygotować się na zwiedzanie Bali? Praktyczne wskazówki
- Wybierz odpowiedni termin podróży na Bali – najlepszy czas na przyjazd to pora sucha (maj-wrzesień), gdy jest najwięcej słońca i komfortowa wilgotność. Najlepszą pogodę znajdziesz w lipcu i sierpniu, ale to też czas najwyższych cen i największych tłumów. Świetnym kompromisem są miesiące przejściowe (kwiecień/maj oraz wrzesień/październik), gdy warunki są bardzo dobre, a turystów mniej.
- Pamiętaj o sarongu – to tradycyjna chusta, którą owija się biodra na kształt spódnicy, używana przez kobiety i mężczyzn jako wyraz szacunku w miejscach świętych (dostępne przy wejściu lub wliczone w cenę biletu). Wchodząc do każdej świątyni, musisz mieć zakryte ramiona i nogi.
- Negocjuj ceny – jeśli korzystasz z lokalnych przewodników czy wypożyczasz sprzęt poza apkami, zawsze negocjuj cenę.
- Zachowaj ostrożność – na Bali nie pij wody z kranu, korzystaj wyłącznie z butelkowanej. Uważaj na drobne kradzieże (w rejonach Kuta i Seminyak). Unikaj domowego alkoholu typu arak oraz pilnuj rzeczy przy małpach, bo uwielbiają kraść.
- Skompletuj plecak – moje „must have” to wygodne buty do wędrówek, lekka odzież na ciepło, coś przeciwdeszczowego, krem z filtrem, okulary przeciwsłoneczne, coś na ząb i butelka wody.