Moje social media
Szukaj na blogu
Bartekwpodrozy.pl

Booking.com - jak mądrze i tanio rezerwować noclegi? Poradnik praktycznego podróżnika

15 sierpnia 2020
(aktualizacja: 21 listopada 2020)

Noclegi to największy wydatek w budżecie podróży i etap planowania, któremu poświęca się najwięcej czasu. Jeżeli miałeś już okazję szukać noclegu przez internet, prawdopodobnie zetknąłeś się z portalem Booking.com - największym na świecie narzędziem do rezerwacji miejsc noclegowych. W tym poradniku podzielę się z Tobą moimi wskazówkami i trikami, które sprawią, że korzystanie z Booking.com będzie wygodniejsze, a noclegi - tańsze i lepiej wyselekcjonowane.

Przez wiele lat podróżowania udało mi się wydać na noclegi w przeróżnych zakątkach świata naprawdę pokaźne kwoty. Zdecydowaną większość moich rezerwacji obsłużył Booking.com.

Chcesz otrzymać darmowego ebooka „Jak samodzielnie zaplanować podróż”? Podaj swój adres e-mail, a ja prześlę Ci link do pobrania książki.

Jak zarezerwować dobry nocleg przez Booking.com?

Proces rezerwacji noclegu przez Booking.com podzieliłem roboczo na 3 etapy: poszukiwanie, weryfikacja i ostateczna rezerwacja.

Pokażę Ci narzędzia i triki, które wykorzystuję podczas wielogodzinnych sesji ze stroną Booking.com. O części z nich na pewno jeszcze nie słyszałeś.

Chciałbyś mieć więcej pieniędzy na podróże?

Sprawdź moich 10 pomysłów na oszczędzanie pieniędzy na podróże. W tekście podpowiadam też, jak rozsądnie wydawać środki już w czasie wyjazdu. Dzięki dobremu zarządzaniu pieniędzmi, mogę wyjeżdżać za granicę nawet kilkanaście razy w roku. 


Etap 1: poszukiwanie noclegu

Zakładam, że zależy Ci na znalezieniu kompromisu między ceną, lokalizacją i komfortem miejsca, w których zatrzymasz się na noc.

To da się zrobić - wystarczy być nieco elastycznym w wyborze dat, a przede wszystkim świadomie korzystać z funkcji, które są dostępne w portalu Booking.com.

Unikaj "gorących" terminów

Żadna to tajemnica - ceny noclegów w danym obiekcie nie są stałe przez cały rok.

Wiele zależy od dnia tygodnia, pory roku, ale również od kalendarza wydarzeń kulturalnych i sportowych w danym mieście. Jeśli termin naszego wyjazdu pokrywa się z ważnym meczem, przypada w środku lata lub w weekend - nocleg może być wyraźnie droższy.

Wiele zależy od Twojej elastyczności.

Jeśli termin urlopu narzucił Ci szef, to nie ma wyjścia - trzeba jechać w świat i "brać co jest". Zawsze sprawdź jednak ceny w danym obiekcie na kilka(naście) dni przed i po planowanej dacie Twojej podróży. Może się okazać, że uda Ci się w ten sposób zaoszczędzić sporo pieniędzy.

Booking.com wyświetla na górze wyników wyszukiwania podobny komunikat, gdy obłożenie miejsc noclegowych jest bardzo duże - lepiej unikać podróży w tych terminach

Korzystaj z filtrów i segregacji wyników w Booking.com

Po wpisaniu miasta, w którym chcesz się zatrzymać, dat przyjazdu i wyjazdu oraz liczby osób, Booking.com wyświetli Ci listę dostępnych obiektów posegregowaną zgodnie z algorytmem wyszukiwarki.

Nie zatrzymuj się na tym etapie. Skorzystaj z dostępnych filtrów i możliwości posegregowania wyników według innych kluczy niż ten domyślny.

Ja zawsze filtruję wyniki po przynajmniej dwóch kryteriach:

  • "bezpłatne odwołanie rezerwacji";
  • "ocena gości: znakomity (ponad 9)" lub "bardzo dobry (ponad 8)".

Czasami dorzucam jeszcze "śniadanie wliczone w cenę" - jeśli zależy mi na czasie i chcę rano zacząć zwiedzanie jak najszybciej. Wtedy nie muszę już szukać restauracji, zjadam śniadanie w hotelu i ruszam jak najszybciej w miasto.


Po zaznaczeniu filtra, Booking.com wyświetla tylko te obiekty, które oferują darmowe odwołanie rezerwacji

Korzystaj z noclegów z opcją bezpłatnego odwołania rezerwacji

O ile to możliwe w danej lokalizacji, korzystaj z noclegów, które można bezpłatnie odwołać nawet kilka godzin przed planowanym czasem przyjazdu.

Opcja jest niekorzystna dla wynajmujących, ale bardzo wygodna dla turystów. Jeśli Twoje plany nagle się zmienią, zechcesz zmienić miasto, w którym się zatrzymasz albo po prostu znajdziesz lepszą ofertę noclegu - kilka kliknięć w Booking.com dzieli Cię od bezpłatnego odwołania danej rezerwacji.

Jakie są Twoje najbliższe plany podróżnicze?

Sprawdź, jakie noclegi oferuje Booking.com w miejscach, do których się niedługo wybierasz. Zwróć uwagę na lokalizację obiektu - im bliżej głównych atrakcji, tym wygodniejszy będzie dla Ciebie ten nocleg.

Na palcach jednej ręki można policzyć przypadki, w których zdecydowałem się na nocleg bez możliwości bezpłatnego odwołania rezerwacji. Zależało mi wtedy bardzo na lokalizacji, a inne obiekty w okolicy były albo przeciętne, albo zbyt drogie.

Jeżeli jesteś absolutnie pewien, że nie będziesz musiał odwoływać swojej rezerwacji, sprawdź również oferty bez opcji darmowej anulacji. Może się okazać, że cena za ten sam pokój jest znacznie niższa właśnie przez to, że rezerwacji nie można odwołać za darmo.


Sprawdź, do kiedy obowiązuje darmowe odwołanie danej rezerwacji. W przypadku rezerwacji ze zrzutu powyżej, można ją było odwołać nawet do 18:00 w dniu przyjazdu

Postaraj się o status Genius

Booking.com oferuje dla swoich użytkowników tzw. status Genius, który uzyskuje się po kilku rezerwacjach dokonanych poprzez portal.

Uzyskanie statusu nie jest trudne:

  • status Genius na poziomie 1: zrealizowane 2 pobyty w ciągu 2 lat; uzyskuje się wtedy zniżkę 10% na niektóre obiekty;
  • status Genius na poziomie 2: zrealizowanych 5 pobytów w ciągu 2 lat; zniżka 10 lub 15% w niektórych obiektach, darmowe śniadania w niektórych obiektach, bezpłatne podwyższenie standardu pokoju w niektórych obiektach.

Dokonanie dwóch rezerwacji w przeciągu 2 lat nie jest wyzwaniem, a może pozwolić na trochę oszczędności.

Bądź odporny na chwyty marketingowe portalu

Booking.com jest świetny w łapaniu klientów na różnego rodzaju chwyty marketingowe.

Oceny gości to nie tylko skala od 1 od 10, ale też określenia "wyjątkowy", "znakomity", "fantastyczny". Przy wielu ofertach pojawiają się hasła "ostatni pokój w tej cenie", "najlepsza oferta w mieście".

Przy rezerwacji możesz się też spodziewać "poganiaczy", czyli wyskakujących informacji w stylu "1 osoba właśnie zarezerwowała nocleg w tym obiekcie". Przykłady można mnożyć.

Postaraj się być odporny na te chwyty. Weryfikuj powoli wybrany nocleg (o weryfikacji noclegów opowiem w dalszej części tekstu) i dokonuj wyborów na podstawie jasnych kryteriów (cena, lokalizacja), a nie pod wpływem marketingowych impulsów.

Etap 2: weryfikacja noclegu

Zakładam, że wybrałeś kilka miejsc, które spełniają Twoje wstępne wymagania.

Czas podjąć ostateczną decyzję o rezerwacji - ale poprzedzić ją trzeba weryfikacją danego noclegu. Pomogę Ci to zrobić w kilku krokach.

Sprawdź pośrednie opinie o obiekcie

Nic tak dobrze nie oddaje prawdziwego obrazu danego miejsca noclegowego jak pośrednie opinie wcześniejszych gości.

Rzadko sprawdzam skrajne oceny - te poniżej 5 i powyżej 9. Najciekawsze są te od 5 do 9 - można w nich znaleźć najszczersze opinie i rzetelnie opisane plusy i minusy danego obiektu.

Gdy gość ocenia obiekt na 10, to jest z niego bardzo zadowolony i w opisie wstawia zazwyczaj kilka słów, np. "genialny hotel!".

Po drugiej stronie barykady są ci podróżnicy, którzy ocenili obiekt skrajnie nisko i w danym miejscu przeszkadzało im praktycznie wszystko. Znalazłem kiedyś ocenę, w której turystka uzasadniła ocenę 3/10 tym, że na śniadanie dostała... chałwę. Ja bym się cieszył.

Najwięcej "mięsa" jest w opiniach pośrednich. Tu można się sporo dowiedzieć o stanie czystości obiektu, o rzeczywistych godzinach pracy recepcji, bezpieczeństwie okolicy.

W sekcji "Opinie gości" wejdź w rozsuwane menu "Pokaż opinie wg ocen" i wybierz "OK: 5 - 7" i "Dobry: 7 - 9".

Prześledź kilka(naście) pierwszych opinii i poszukaj, czy niektóre zarzuty się nie powtarzają. Jeśli tak - to na pewno coś jest na rzeczy.

Zweryfikuj rzeczywistą lokalizację obiektu

Zaletą Booking.com jest to, że hoteli można szukać nie tylko przez tekstową wyszukiwarkę (na podstawie nazwy miejscowości), ale również bezpośrednio na mapie. Ułatwia to odnalezienie się w obcym mieście i wybranie takiego hotelu, który jest najbliżej interesujących nas atrakcji.

Tak byłoby w idealnym świecie. Mapa ze strony Booking.com niestety nierzadko zawodzi.

Nigdy nie wyjeżdżaj za granicę bez ubezpieczenia turystycznego

Pamiętaj, żeby przed wyjazdem wykupić ubezpieczenie turystyczne. To najważniejszy etap przygotowań do podróży. Koszty ubezpieczenia możesz sprawdzić za darmo w internetowym kalkulatorze - to zazwyczaj tylko kilka złotych dziennie. 

Dzięki ubezpieczeniu, jeden z czytelników bloga nie musiał płacić... 12 000 zł za jeden dzień pobytu w szpitalu w Dubaju. Wszystkie koszty pokrył ubezpieczyciel.

Zakładam, że to nie wina samego portalu, a właścicieli nieruchomości, którzy nieprecyzyjnie nanoszą lokalizację swojego obiektu na mapę. Delikatny błąd o "kilka metrów" nie ma znaczenia, ale zdarzało mi się, że prawdziwą lokalizację obiektu od tej wskazanej na Booking.com dzieliło nawet kilkaset metrów.

Można zminimalizować ryzyko poprzez sprawdzenie lokalizacji hotelu również na innych mapach.

Wystarczy skopiować nazwę miejsca i wpisać ją do Google Maps i OpenStreetMap. Jeśli lokalizacja pokrywa się w tych kilku miejscach, to mamy już prawie pewność, że bez problemu zlokalizujemy nasz obiekt.

Weryfikując opinie o obiekcie sprawdź również, czy goście nie poruszają tam kwestii błędnej lokalizacji obiektu na mapie. Jeśli błąd jest duży i uprzykrza życie - prawdopodobnie będzie opisany w komentarzach.

Pinezki z lokalizacją obiektu na Booking.com bywają niezbyt precyzyjne

Sprawdź zdjęcia pokoju, który rezerwujesz

Booking.com na głównej stronie obiektu pokazuje sporo ogólnych zdjęć danego miejsca, ale nie warto ograniczać się do tej galerii.

Gdy wybierzesz już pokój, który najbardziej przypada Ci do gustu, kliknij w jego nazwę. Dobrze przygotowany właściciel obiektu powinien dodać na Booking.com zdjęcia wszystkich swoich pokojów i przyporządkować je do odpowiednich kategorii.

Kliknij w kilka kolejnych nazw pokojów i zweryfikuj, czy przypadkiem nie wyświetlają się przy nich te same zdjęcia. Jeśli tak jest, to: 1) właściciel jest dość leniwy lub 2) tylko jeden pokój wygląda "po ludzku", a resztą lepiej się nie chwalić.

Przy okazji przeglądania zdjęć sprawdź też, czy w danym pokoju jest zainstalowana klimatyzacja. Obiekty chwalą się nią na swoich głównych stronach, ale nie zawsze oznacza to, że to udogodnienie jest dostępne w każdym pokoju.

Sprawdź, czy recepcja działa całodobowo (i czy w ogóle istnieje)

Nie wszystkie obiekty dostępne na Booking.com mają recepcję. Jeśli zatrzymujesz się w prywatnym mieszkaniu lub hostelu to może się okazać, że personel pojawi się tylko podczas meldunku, a później ustali z Tobą sposób wymeldowania.

Jeśli zależy Ci na wcześniejszym opuszczeniu hotelu (np. dlatego, że rano masz samolot) lub wiesz, że będziesz chciał pojawić się w obiekcie późno w nocy - zweryfikuj dostępne możliwości i godziny pracy personelu danego obiektu.

Jedziesz za granicę? Zaoszczędź na wymianie walut dzięki darmowej karcie Curve

Na wymianie walut oszczędzam dzięki darmowej karcie Curve. Nie dość, że walutę wymieniam po kursach znacznie lepszych niż w kantorach, to Curve ma swoje zastosowania również w Polsce.

Możesz ją zamówić za darmo, a jeśli wpiszesz podczas rejestracji kod: DWG7BVBE, dostaniesz od Curve 25 zł na start. Korzystanie z karty Curve jest całkowicie darmowe.

Booking.com podczas rezerwacji daje możliwość zaznaczenia przewidywanej godziny przyjazdu do hotelu. Podejdź do tego kroku poważnie i nie zaznaczaj "byle czego", a przed rezerwacją sprawdź, w jakich godzinach standardowo pracuje recepcja lub dostępny jest personel.

Obiekty zazwyczaj dostosowują się do wymagań gości i umożliwiają check-in i check-out o niestandardowych porach. Zadbaj o to, żeby znać dostępne możliwości jeszcze przed przyjazdem na miejsce.

Pamiętaj, że niemała część obiektów jest zamykana na noc - dotyczy to szczególnie hosteli. Jeśli chcesz wrócić do obiektu w środku nocy, zgłoś to wcześniej obsłudze - nikt nie chce przeżyć smutnej niespodzianki i spędzić nocy pod drzwiami swojego hostelu.

Szczegóły znajdziesz w zakładce "Zasady pobytu".

Sprawdź, jak obiekt radzi sobie z konstruktywną krytyką

Błędy zdarzają się najlepszym. Nawet topowe hotele mają wśród swoich opinii trochę głosów negatywnych, które nie są zwykłym biciem piany, a konstruktywną krytyką.

O klasie hotelu i jakości obsługi klientów wiele mówi to, jak obiekty radzą sobie z krytyką. Lubię obserwować negatywne komentarze, bo ciekawią mnie odpowiedzi hoteli, a przede wszystkim ton, w jakim te komentarze są formułowane.

Potraktuj ten punkt jako dodatek do całego procesu weryfikacji miejsca noclegowego, ale nie obniżaj swojej czujności. Jeśli hotel stara się za wszelką cenę zdyskredytować autora negatywnej opinii, nie przyznaje się do błędów lub po prostu ignoruje te głosy - jakość obsługi klienta i podejścia do gości może nie być najwyższa.

Nie ma to tak dużego znaczenia w obiektach niskokosztowych - decyduj się na nocleg w hostelu nie powinniśmy się spodziewać obsługi poziomu pięciogwiazdkowego hotelu. Jeśli jednak drogie, uznane hotele pozwalają sobie na ignorowanie negatywnych opinii - niech zaświeci Ci się wtedy ostrzegawcza lampka.

Przykład niezbyt konstruktywnej krytyki i profesjonalnej, lecz punktującej zarzuty gościa odpowiedzi personelu hotelowego

Etap 3: rezerwacja noclegu

Udało ci się sprawnie wyszukać interesujący nocleg, sprawdziłeś go od każdej strony i wyszło, że jest idealny. Trzeba go więc jak najszybciej zarezerwować.

Na tym etapie można jeszcze trochę "ugrać", nie tracąc na tym zbyt wiele czasu. Pokażę Ci, z jakich trików korzystam, żeby rezerwacje dokonywane przez Booking.com były dla mnie optymalne.

Używaj do rezerwacji karty płatniczej, z której "coś masz"

Płatność w Booking.com jest przyjmowana w gotówce lub poprzez kartę płatniczą - wszystko zależy tu od opcji, którą wybierze zarządzający danym obiektem.

Jeśli w wybranym przez Ciebie obiekcie wymagana jest przedpłata, to postaraj się zmaksymalizować korzyści, jakie będą się wiązały z tą transakcją. O co chodzi?

Niektóre karty płatnicze oferują cashback, czyli zwrot pewnej wartości transakcji na Twoje konto.

Najczęściej spotykana wartość to 1%, co nie brzmi może zbyt atrakcyjnie, ale to w końcu 10 zł na każdym wydanym 1000 zł - dlaczego nie sięgnąć po te pieniądze?

Karta Curve i komputer blog podróżniczy recenzja

Przez pierwsze 3 miesiące od założenia karty Curve, oferuje ona zwrot 1% wydatków m.in. na Booking.com. Jeśli szykuje Ci się urlop, to jest to dobra okazja, że zamówić tę darmową kartę. Zaoszczędzisz dzięki niej sporo na wymianie walut w podróży.

Na blogu opublikowałem rozbudowaną recenzję karty Curve, ale jeśli chcesz dostać kartę jak najszybciej - możesz ją od razu zamówić za darmo z tego linka. Jeśli podczas rejestracji podasz kod promocyjny: DWG7BVBE, to Curve da Ci w prezencie 25 zł - o ile tylko dokonasz kartą dowolnej transakcji.

Sprawdź również, czy karty kredytowe, które posiadasz, nie oferują programów cashback. Konsultanci z Twojego banku opowiedzą Ci o wszystkich dostępnych możliwościach.

Odzyskuj 5% wartości Twoich rezerwacji do wykorzystania w Wizzair

Dziwię się, że tak mało osób korzysta z tej możliwości - to absolutnie darmowe pieniądze na latanie, które po prostu "leżą na ulicy".

Booking.com współpracuje z liniami lotniczymi Wizzair w taki sposób, że 5% każdej rezerwacji dokonanej przez specjalną wersję Booking.com wraca na Twoje konto Wizzair i możesz je później wykorzystać na dowolne loty tym przewoźnikiem.

Jak skorzystać z tej oferty?

Wystarczy, że na Booking.com wejdziesz za pośrednictwem Wizzair.com, klikając na banner znajdujący się na stronie głównej.

Widok na konto Wizzair.com z kilkoma zwrotami 5% wartości rezerwacji na Booking.com

Podczas rezerwacji noclegu, w formularzu rezerwacyjnym wyświetli się dodatkowe pole, w którym będziesz musiał podać swój numer klienta Wizzair. Znajdziesz go logując się na swoje konto na Wizzair.com.

Po kilku tygodniach od zrealizowania pobytu, na Twoje konto Wizzair wróci trochę pieniędzy.

To wszystkie podstawowe triki, z których korzystam podczas rezerwacji noclegów na Booking.com. Teraz możesz już śmiało rezerwować nocleg i wyczekiwać chwili wyjazdu w świat.

Odpowiem zaraz na kilka pytań, które zadajecie mi najczęściej poprzez fanpage bloga na Facebooku lub konto na Instagramie.

Jeśli w artykule nie znalazła się odpowiedź na pytanie, które Cię nurtuje - zadaj mi je w komentarzach. Odpowiem na nie i zaktualizuję artykuł, aby każdy mógł korzystać z tej wiedzy.

Sprawdziłeś już koszty ubezpieczenia turystycznego Twojego wyjazdu?

Wiem, że już Ci o tym mówiłem, ale to naprawdę ważne. Pamiętaj, żeby przed wyjazdem wykupić ubezpieczenie turystyczne. Zanim zdecydujesz się na konkretną ofertę, sprawdź za darmo koszty takiego ubezpieczenia. Ja zazwyczaj płacę kilka złotych za każdy dzień podróży. 


Kiedy Booking.com pobiera pieniądze za rezerwację? Kiedy płaci się za nocleg?

Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi - polityka rezerwacyjna zależy od konkretnego obiektu.

Wyróżnia się 3 podejścia do tematu:

  1. płatność za usługę w obiekcie - podczas rezerwacji nie pobierane są żadne środki, a całość należności płaci się dopiero po przyjeździe do obiektu - gotówką lub kartą (zależnie od danego hotelu);
  2. przedpłata - w momencie rezerwacji Booking.com pobiera całość należności na nocleg, więc po przyjeździe nie trzeba już niczego dopłacać;
  3. blokada środków na karcie płatniczej przed przyjazdem - Booking.com nie pobiera środków od razu, ale kilka dni przed przyjazdem hotel ma prawo zablokować należność za nocleg na naszej karcie płatniczej - zabezpieczając się przed nagłą anulacją rezerwacji przez nas.

Szczegóły dotyczące danego obiektu są zawsze podane na głównej stronie hotelu na Booking.com, tuż przy opisie konkretnego pokoju.

W przypadku tego pokoju, Booking.com nie pobierze należności - za pobyt zapłacisz dopiero na miejscu

Jak odwołać rezerwację noclegu w Booking.com?

Odwołanie noclegu przez Booking.com sprowadza się do kilku kliknięć. Obsługę rezerwacji zapewnia zakładka "Rezerwacje" w menu głównym Booking.com.


Przed ostateczną rezygnacją z rezerwacji sprawdź, jakie będą koszty tej anulacji.

Jeśli przekroczyłeś graniczny dzień, do którego to odwołanie było bezpłatne, Booking.com pobierze z Twojej karty płatniczej należność zgodną z zasadami przyjętymi przy rezerwacji noclegu.

Czy Booking.com to jedyny portal rezerwacyjny, z którego warto korzystać?

Oczywiście, że nie - konkurencja na rynku usług rezerwacji noclegów jest duża. Ja pozostaję jednak wierny dwóm portalom - właśnie Booking.com i Airbnb.

Bazy dostępnych obiektów w tych obu serwisach kładą inne portale na łopatki, a w momencie poszukiwania noclegu właśnie to się liczy - jak największa możliwość wyboru.

Z Airbnb korzystam, gdy chcę wynająć na dłużej całe mieszkanie lub apartament. Można tam złowić dobre okazje, które pozwalają zatrzymać się w obiekcie o wysokim standardzie i świetnej lokalizacji, często za cenę zbliżoną do pokoju dwuosobowego w przeciętnym hotelu.

Przygotowałem poradnik, w którym dzielę się trikami i wskazówkami dotyczącymi korzystania z Airbnb. Przeczytaj go zanim zarezerwujesz przez Airbnb swój pierwszy nocleg.


W artykule, który właśnie czytasz, podzieliłem się wszystkimi wskazówkami i trikami, z których korzystam już od wielu lat rezerwując noclegi przez portal Booking.com. Uważam go za najwygodniejszy i najszybszy sposób na znalezienie komfortowego i taniego miejsca noclegowego w dowolnym miejscu na świecie. Skorzystaj z tych wskazówek, których jeszcze nie znałeś i... życzę Ci udanych podróży!

Portret Bartek Dziwak blog podróżniczy Bartekwpodrozy.pl

Autorem tekstu jest Bartek Dziwak - prowadzący blog podróżniczy Bartekwpodrozy.pl. Aby dowiedzieć się więcej, odwiedź strony O mnie i Współpraca

Jeśli polubiłeś ten tekst, pamiętaj o dokładnie 2 rzeczach:

  1. Polub Bartekwpodrozy.pl na Facebooku - prowadzę tam cotygodniowe, darmowe prelekcje podróżnicze,
  2.  Obserwuj @bartekwpodrozypl na Instagramie – rozmawiam tam na żywo z ciekawymi osobami związanymi z podróżami.

POBRAŁEŚ JUŻ DARMOWEGO EBOOKA?

Przygotowałem prezent dla każdej osoby, która odwiedzi mojego bloga.

Uzupełnij formularz poniżej, a ja prześlę Ci darmowego ebooka "Jak samodzielnie zaplanować swoją podróż?".

Zapiszę Twój adres na mojej liście, abym mógł przesłać Ci raz na jakiś czas podróżnicze nowości.

Skomentuj artykuł
guest
10 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze

Mapa odwiedzonych krajów