Nowa Ruda - spacerem przez miasto węgla położone w objęciach dolnośląskich gór

25 sierpnia 2021
(aktualizacja: 22 września 2021)

Miłośniku podróży! Sprawdź, co przygotowałem dla Ciebie w sklepie Bartekwpodrozy.pl. 

Przyjechaliśmy do leżącej u podnóża Gór Sowich Nowej Rudy, żeby poznać jej najciekawsze atrakcje i sprawdzić, co warto zobaczyć w tej części Dolnego Śląska. Zwiedzanie Nowej Rudy jest związane z górniczą przeszłością miasta, która zostawiła po sobie wyraźne ślady. Najważniejszym z nich jest Turystyczna Kopalnia Węgla, która działa w dawnej Kopalni Węgla Kamiennego "Nowa Ruda" i jest teraz istotną atrakcją miasta. Podpowiem Ci w artykule, jak najlepiej zaplanować czas w Nowej Rudzie i wyciągnąć z niego jak najwięcej.

Co znajdziesz w artykule?

  • listę najciekawszych miejsc i atrakcji, które warto zobaczyć w Nowej Rudzie,
  • mapkę, która ułatwi Ci poznanie Nowej Rudy,
  • rekomendacje dotyczące kawiarni, które warto odwiedzić,
  • szczegóły dojazdu do Nowej Rudy.

Gdzie leży Nowa Ruda? Dlaczego warto tu przyjechać?

Sympatii do Nowej Rudy nabrałem po mojej pierwszej podróży w Góry Sowie. Miasteczko okazało się wtedy dobrą bazą wypadową zarówno w kierunku sowiogórskich szlaków, pobliskich punktów widokowych, jak i okolicznych atrakcji tej części Dolnego Śląska.

Życie Nowej Rudy jeszcze w latach 90. XX wieku kręciło się wokół górnictwa węgla kamiennego. Działająca w mieście Kopalnia Węgla Kamiennego "Nowa Ruda" należała do Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego, które działało prężnie również na terenie pobliskiego Wałbrzycha. Miasto wiodło wtedy inne, znacznie aktywniejsze życie.

Dolny Śląsk Nowa Ruda Rynek Ratusz atrakcje co warto zobaczyć Góry Sowie
Noworudzki Ratusz to jeden z najładniejszych tego typu budynków, jakie miałem okazję oglądać w Polsce

Zagłębie jednak upadło. Tłumaczono to lokalnej społeczności względami ekonomicznymi, chociaż wyjaśnienia budziły spore kontrowersje. Decyzję było tym trudniej zrozumieć, że pokłady węgla pod dolnośląską ziemią pozwalały jeszcze na długie lata wydobycia. A bez węgla miasto traciło przecież swojego ducha.

Nowa Ruda znalazła się więc w trudnej sytuacji. Zamknięcie kopalni było dla miasta odcięciem jednej z najważniejszych żył, która dostarczała mu sił do życia. Trzeba było odnaleźć się w nowej rzeczywistości pełnej zamykanych fabryk i zakładów przemysłowych.

GOTOWE TRASY PO GÓRACH SOWICH!

Kup praktycznego ebooka z 26 gotowymi trasami wędrówek po najpiękniejszych rejonach Górach Sowich.

Jednodniowe i weekendowe wycieczki, samochodem i pociągiem.

Nowa Ruda ma jednak asa w rękawie. Położenie miasta u stóp Gór Sowich, rzut beretem od Parku Narodowego Gór Stołowych i czeskiej granicy rodzi duży potencjał turystyczny.

Samo miasto ma się też czym pochwalić. Zrewitalizowany Rynek, rozwijająca się gastronomia i kawiarnie, wiele ciekawych architektonicznie budynków pełnych historii - to atuty, które od razu rzuciły mi się w oczy, gdy zacząłem zwiedzanie Nowej Rudy.

Widoki Góry Sowie krajobrazy szlak Kalenica Zygmuntówka

A gdzie dokładnie leży Nowa Ruda? Miasto położone jest na południe od Gór Sowich i jest jedną ze stacji na trasie malowniczej (możliwe, że jednej z najpiękniejszych w Polsce) linii kolejowej łączącej Kłodzko z Wałbrzychem.

Tylko 20 km dzieli Nową Rudę od czeskiego Broumova, więc połączenie zwiedzania miasta z wizytą po czeskiej stronie brzmi jak dobry pomysł na weekend.

Na spacer po Nowej Rudzie wyruszymy wspólnie z CentrumRowerowe.pl, które dostarczyło nam do testów kilka produktów dla miłośników wędrówek w otoczeniu gór. Pospacerujemy wspólnie po mieście, a ja podpowiem Ci, jakie atrakcje i miejsca warto zobaczyć w Nowej Rudzie.

Mapka atrakcji Nowej Rudy

Aby ułatwić Ci zwiedzanie miasta, przygotowałem mapkę z zaznaczonymi najważniejszymi punktami Nowej Rudy. Jeśli chcesz dostać ode mnie link do mapki, podaj mi poniżej swoje imię i adres mailowy. Będę mógł przesłać Ci link, który otworzysz zarówno na telefonie, jak i na komputerze.

Na mapce zaznaczyłem również kawiarnie i punkty gastronomiczne, do których polecam zajrzeć w czasie zwiedzania Nowej Rudy. Z takim zestawem informacji będzie Ci znacznie łatwiej poznawać miasto.

Nowa Ruda - co warto zobaczyć? Atrakcje Nowej Rudy

Nowa Ruda jest miastem przyjaznym do sprawnego zwiedzania. Najciekawsze atrakcje miasta leżą blisko siebie, a centralnym puntem wędrówek po mieście i naturalnym środkiem ciężkości jest noworudzki Rynek.

Dzięki leżącym niedaleko miasta wieżom widokowym, Nową Rudę będziesz mógł zwiedzać nie tylko z poziomu ulicy, ale też patrząc na nią z góry. Przy akompaniamencie górskiego otoczenia miasta, te widoki mogą zrobić duże wrażenie. Ja zdecydowanie "kupuję" urok tej części Dolnego Śląska.

Co ważne, do wizyty w Nowej Rudzie nie musisz angażować samochodu, bo kolej przywiezie Cię wygodnie do punktu początkowego wycieczki, a później zabierze w podróż powrotną.

Czas w końcu ustalić wspólnie, co warto zobaczyć w Nowej Rudzie i które atrakcje zasługują na Twój czas i uwagę. Zaczynamy zwiedzanie!

1. Wieża widokowa na Górze Świętej Anny

Gdy tylko wysiedliśmy z pociągu na stacji w Nowej Rudzie, skierowaliśmy się nie do centrum miasteczka, a w przeciwnym kierunku - na Górę Świętej Anny. Doszliśmy do wniosku, że spojrzenie na miasto z góry najlepiej przygotuje nas do zwiedzania Nowej Rudy z poziomu ulicy.

Góra Świętej Anny Nowa Ruda wieża widokowa krajobraz Góry Sowie widoki

Szlak na Górę Świętej Anny można przejść jako pętlę. Na górę łatwiej będzie wdrapywać się szlakiem żółtym, a do centrum Nowej Rudy wrócić nieco bardziej stromym szlakiem zielonym.

Trasa o początku i końcu przy stacji kolejowej w Nowej Rudzie liczy sobie nieco ponad 4 kilometry. Przejdziesz ją wolnym tempem w ok. 1,5 godziny.

Szlak z Nowej Rudy na Górę Świętej Anny panorama Góry Sowie

Pierwsza platforma widokowa na Górze Świętej Anny pojawiła się już pod koniec XIX wieku. Wykonano ją wtedy z drewna, jednak już po kilkunastu latach zaczęto planować stworzenie nowej, murowanej wieży widokowej.

W 1911 r. oddano do użytku wieżę o wysokości 14 metrów, zbudowaną w stylu modernistycznym z czerwonego piaskowca. Ten sam piaskowiec tworzy masyw Góry Świętej Anny. Nie zdziw się więc, jeśli pod nogami zobaczyć ziemię o purpurowo-pomarańczowym kolorze.

Wejście na wieżę widokową na Górze Świętej Anny jest darmowe. Jeśli chcesz dostać się w ten rejon samochodem, możesz zaparkować na parkingu przy kościele św. Anny.

Wieżę kompleksowo wyremontowano w 2014 r. Niestety, nie sprawia ona wrażenia, jakby kładziono większy nacisk na jej utrzymanie. Klatka schodowa jest brudna, ze ścian odpada farba z tynkiem, stalowe elementy poddają się korozji.

A szkoda, bo widoki na Góry Sowie i leżącą u ich stóp Nową Rudę są stąd bardzo przyjemne. Wieża położona tak blisko miasta to spory turystyczny atut, o którego estetykę po prostu wypada zadbać.

W drodze na Górę Świętej Anny miniesz barokowy kościół św. Anny, który powstał w 1644 r. Wabikiem zarówno dla turystów, jak i pielgrzymów, jest znajdująca się w nim drewniana figura św. Anny Samotrzeciej pochodząca z 1495 r. Ołtarz główny powstał w 1760 r.

Władze parafii poszły z duchem czasu i na otaczającym świątynie murze zamontowały tablicę z kodami QR. Pozwalają one za darmo pobrać książkę "Śladami pustelni na ziemi kłodzkiej" i zestaw książek o parafii św. Mikołaja w Nowej Rudzie. Brawo za pomysłowość i pójście z duchem czasu.

Szlak na Górę Św. Anny jak dojść na wieżę widokową

2. Wieża widokowa na Górze Wszystkich Świętych

Jeśli na zwiedzanie Nowej Rudy wyegzekwowałeś więcej czasu, zainteresować może Cię też druga z wież widokowych, zlokalizowana na Górze Wszystkich Świętych. W tym przypadku dystans do przejścia jest już znacznie większy.

Startując ze stacji kolejowej w Nowej Rudzie, trasa na Górę Wszystkich Świętych (przez Górę Świętej Anny) liczy sobie 14 kilometrów. Przejdziesz ją w ok. 5 godzin. Jeśli podróżujesz samochodem, możesz skierować się od razu do Nowej Rudy Słupiec i stamtąd zacząć wycieczkę.

Góra Wszystkich Świętych to najwyższe wzniesienie znajdujące się w granicach Nowej Rudy. Mierzy sobie 648 m n.p.m., a na jej szczycie zbudowano kamienną wieżę widokową. Przypomina mi trochę latarnię morską - ciekawe, czy będziesz miał podobne skojarzenia. Do jej budowy użyto czerwonego piaskowca, z którym spotkałeś się już na wieży stojącej na Górze Świętej Anny.

Ciut poniżej szczytu znajdziesz Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej z wnętrzem, które na pewno spodoba się miłośnikom sztuki sakralnej.

Po obejrzeniu Nowej Rudy z góry, czas skierować się do centrum miasteczka i sprawdzić, co ma do zaoferowania turystom.

Pakiet 3 ebooków - 400px

EBOOKI W PAKIECIE TANIEJ O 30%!

3 praktyczne ebooki z gotowymi trasami górskich wędrówek po Karkonoszach, Górach Izerskich, Sowich i górach Kotliny Kłodzkiej.

Łącznie aż 75 gotowych planów górskich wycieczek.

3. Turystyczna Kopalnia Węgla

Turystyczna Kopalnia Węgla to ważna atrakcja turystyczna Nowej Rudy, która przypomina o przeszłości ściśle związanej z wydobyciem węgla kamiennego. Tutejsza kopalnia to jeden z najstarszych takich zakładów w Polsce. Historia wydobycia węgla sięga aż 1434 r.

Turystyczna Dawna Kopalnia Nowa Ruda kolejka wąskotorowa
Żółta kolejka dawniej dowoziła górników na miejsce pracy, a dziś jest dużą atrakcją dla zwiedzających kopalnię

Kopalnia w Nowej Rudzie była okryta złą sławą. Praca w niej była niebezpieczna nie tylko w powodu podziemnych wyrzutów metanu, ale głównie przez obecny w składach dwutlenek węgla. Trafienie na niego pod ziemią prowadziło do wyrzutów skał znacznie silniejszych niż te, za które odpowiadał metan.

Noworudzka kopalnia z tego niechlubnego powodu należała do najniebezpieczniejszych w Europie. Statystyki mówią o aż 596 (!!) wyrzutach skał na przestrzeni raptem 37 lat (od 1908 do 1945 r.). To aż 16 wyrzutów skał w roku, czyli ponad 1 tak poważny wypadek na miesiąc.

Najtragiczniejsza katastrofa zabiła w 1941 r. aż 187 ludzi. A może 186? O tym, jak było naprawdę z ofiarami tego wypadku, opowie Barbara Korbas - właścicielka Turystycznej Kopalni Węgla w Nowej Rudzie.

Ostatni górnicy wyjechali z kopalni w Nowej Rudzie w 1995 r. i wtedy zakończyła się kilkusetletnia historia pracy tego zakładu. Kopalnia miała jednak szczęście do ludzi i już w 1996 r. osoby związane z zakładem utworzyły tutaj Muzeum Górnictwa.

W organizacji zwiedzania Turystycznej Kopalni Węgla w Nowej Rudzie postawiono na maksymalne zbliżenie się do prawdziwego oblicza pracy w kopalni. Pod ziemią pozostawiono maszyny górnicze, które dawniej służyły w pracy górników.

Wiele z nich można nadal włączyć i w huku ich pracy wyobrazić sobie, jak trudna musiała być codzienność pracowników tego zakładu. Ciągle działa przenośnik, kombajn górniczy, młoty pneumatyczne i lutnia wentylacyjna. No i oczywiście górnicza kolejka wąskotorowa.

Wejście do sztolni Lech Nowa Ruda Turystyczna Kopalnia Węgla

Jedną z największych atrakcji kopalni jest właśnie żółta kolejka, która dawniej woziła górników na miejsce pracy, a dzisiaj służy turystom. Poza podziemną częścią kopalni, zwiedzać można też dawne pomieszczenia administracyjne, np. dyspozytornię kopalni. W tym samym budynku działa również bufet.

W połączeniu z angażującymi opowieściami przewodników, zwiedzanie kopalni pozostawia przestrzeń na refleksję już po opuszczeniu jej terenu. Wizyta tutaj to pouczające i interesujące doświadczenie, na które zdecydowanie warto przeznaczyć kilka godzin z pobytu w Nowej Rudzie.

Zwiedzanie Turystycznej Kopalni Węgla w Nowej Rudzie jest możliwe codziennie. Godziny otwarcia i ceny biletów sprawdzisz na stronie kopalni.

W części podziemnej temperatura nie przekracza 8°C - zabierz ze sobą bluzę lub kurtkę.

4. Rynek w Nowej Rudzie - Ratusz i Zamek Stillfriedów

W Nowej Rudzie wszystkie drogi prowadzą na centralny plac miasta, czyli Rynek. W jego centrum stoi pochodzący z końca XIX wieku Ratusz, który zgodnie ze swoim przeznaczeniem jest siedzibą władz miejskich Nowej Rudy.

Utrzymany w żółtych i brązowych kolorach budynek Ratusza to jeden z najładniejszych magistratów, jakie widziałem w Polsce. Dominującym elementem budynku jest wieża umieszczona nad głównym wejściem. Bryła Ratusza jest przesunięta od pierzei Rynku o kąt zbliżony do 45°.

Ratusz Rynek w Nowej Rudzie stare kamienice architektura co warto zobaczyć

Zwróć uwagę na fontannę z pomnikiem św. Jana Chrzciciela, która stoi naprzeciwko głównego wejścia do noworudzkiego Ratusza. Wykuty z pochodzącego ze Strzelina granitu pomnik powstał w 1909 r. Jeden z rogów budynku Ratusza zdobi kolejna fontanna - tym razem z pomnikiem św. Floriana pochodzącym z 1756 r.

Ratusz Rynek Nowa Ruda2 kolorowe kamienice stare budynki ciekawe miejsca na Dolnym Śląsku

Zdominowany przez beton Rynek w Nowej Rudzie jest uroczy, a zawdzięcza to nie tylko charakterystycznemu budynkowi Ratusza, ale też barwnym kamienicom, które okalają plac. Zwróć uwagę na niepozorną kamienicę nr 7 z klimatycznymi podcieniami. Budynek ma ponad 400 lat (oddano go do użytku w 1603 r).

W pochodzącym z XVIII wieku domu przy Rynku nr 3 znajduje się Punkt Informacji Turystycznej, do którego prowadzi masa drogowskazów rozlokowanych w całym mieście. To jedna z najlepiej przygotowanych, najużyteczniejszych informacji turystycznych, jakie miałem okazję odwiedzić w czasie zwiedzania Polski.

Rynek w Nowej Rudzie2 kolorowe kamienice Kościół św. Mikołaja góry na Dolnym Śląsku
Kolorowe kamieniczki w Nowej Rudzie3 górskie widoki gdzie na weekend Dolny Śląsk

Jeśli zgłodniejesz w czasie zwiedzania Rynku, zajrzyj do Baru Mlecznego Kolorowa.

Czas wewnątrz baru zatrzymał się wiele lat temu, przez to obiad tutaj to nie tylko smaczne, ale też sentymentalne przeżycie. Jest pysznie i tanio - jak na bar mleczny przystało.

Noworudzkiemu Rynkowi nie zaszkodziłoby na pewno wyeliminowanie z niego ruchu samochodów i wkomponowanie w niego większej ilości zieleni, ale już teraz plac dostarcza sporo miejsc do wypoczynku i spokojnych spacerów.

Tuż obok Rynku, przy ul. Piłsudskiego, znajdziesz zamek będący dawną rezydencją rodu baronów von Stillfried, czyli tzw. Zamek Stillfriedów. Członkowie tej rodziny byli właścicielami Nowej Rudy przez ponad 300 lat, od 1472 do 1810 r.

Zamek Stillfriedów 300 lat rezydencja dwor obronny architekura Nowa Ruda3
Ozdobna fasada Zamku Stillfriedów jest dzisiaj niestety pełna mało estetycznych reklam

Pierwszy zamek tego bogatego rodu powstał w tym miejscu już w XIV wieku, ale burzliwa historia wielokrotnie prowadziła do poważnych zniszczeń. Wiele razy pojawiała się konieczność odbudowy, a czasami przebudowy zamku. Dzisiaj możemy podziwiać wynik prac z XVIII wieku kierowanych przez znanego włoskiego architekta Andrei Carove.

5. Kościół św. Mikołaja

Trudno będzie Ci nie zauważyć solidnej bryły kościoła św. Mikołaja, która jest mocnym elementem krajobrazu centrum Nowej Rudy. Świątynię od Rynku dzieli raptem kilkadziesiąt metrów, szybko więc rzuci Ci się w oczy ten zbudowany z czerwonej cegły, neogotycki budynek pochodzący z 1888 r.

Zanim obejdziesz kościół dookoła, zapuść się na chwilę do jego wnętrza. Jest dość mroczne - ciemne witraże i rozmieszczenie okien powodują, że w środku przez cały dzień jest dość ciemno i tajemniczo.

Kościół św. Mikołaja ma aż 7 drewnianych ołtarzy pochodzących z czasów budowy. Uwagę przyciągają też potężne organy, które zabrzmiały po raz pierwszy w 1890 r.

Trójnawowy kościół pełen jest mniejszych i większych wieżyczek. Zbudowano go na planie krzyża łacińskiego. Bryłę trudno objąć zarówno wzrokiem, jak i obiektywem aparatu - szczelnie wypełnia przestrzeń między ulicą Kościelną a rzeką Włodzicą.

Naprzeciwko kościoła, w ciągu zabudowań poszukaj budynku nr 10, do którego prowadzą wysokie schody. To pochodzący z XVII wieku, barokowy klasztor sióstr salezjanek. Współcześnie działa w nim przedszkole, a na przełomie XIX i XX wieku służył jako sierociniec i dom starców.

To całkiem dobry punkt widokowy na kościół św. Mikołaja i jedno z nielicznych miejsc, które pozwoli Ci zrobić zdjęcie całej bryły świątyni.

6. Domy Tkaczy i kościół pw. Wniebowzięcia NMP

Bulwary nad rzeką Włodzicą to kolejny z mocnych punktów zwiedzania Nowej Rudy. Kierując się z Rynku na północ, dotrzesz do ulicy Fredry i tam będziesz mógł zacząć spacer wzdłuż brzegu rzeki. Najciekawiej zrobi się w północnej części trasy, gdy zauważysz pierwsze domy z podcieniami.

Domy Tkaczy nad rzeką Włodzicą ładne miejsca na Dolnym Śląsku

Przy ulicy Nadrzecznej ciągną się zabudowania tzw. Domów Tkaczy związane z historią noworudzkiego włókiennictwa. Osoby zajmujące się tkactwem pracowały w tej części Dolnego Śląska już w XIV wieku.

W końcówce XVII wieku nad Włodzicą powstały pierwsze drewniane zabudowania tkaczy, które przebudowano pod koniec XIX wieku i nadano im przez to formę, którą możesz podziwiać do dzisiaj.

noworudzkie włokiennictwo Domy Tkaczy interesujące miejsca które warto odwiedzić dolnośląskie

Domy Tkaczy to jedno- i dwukondygnacyjne budynki ze spadzistymi dachami i podcieniami, w których zauważysz sklepienia krzyżowe. Spacerując po tej stronie Włodzicy, przejdziesz wzdłuż podcieni i dojdziesz do mostu przerzuconego nad rzeką.

Możesz przejść nim na drugą stronę i zobaczyć znajdującą się na pobliskim cmentarzu Kaplicę Loretańską z 1768 r. ufundowaną przez noworudzkich sukienników. Możesz też zawrócić i drugim brzegiem Włodzicy dojść do pobliskiego kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Świątynia powstała w 1502 r. i pomimo XVIII-wiecznej przebudowy, pozostała prostą, skromną bryłą, która nie rzuca się zbyt mocno w oczy przechodniów. Jeśli uda Ci się wejść do środka (w czasie naszego zwiedzania Nowej Rudy kościół był zamknięty), zobaczysz zabytkowe wyposażenie z posągiem Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XV wieku.

Obok kościoła stoi ciekawy artefakt - prowadząca współcześnie donikąd brama, którą nazywa się Bramą do Ogrodu. Skąd się tu wzięła?

Pochodzi z domowego ogrodu pełnego neoklasycystycznych elementów wystroju, który w latach 50. XIX wieku istniał na tyłach pobliskiego budynku przy ul. Piastów 19. Niewielkiemu ogrodowi nie udało się przetrwać, ale pamiątką po nim jest właśnie eksponowany przy kościele portal. Dawniej stał u progu schodów, które prowadziły do ogrodu.

No i zapomniałbym o najważniejszym. Będąc obok portalu, obejrzyj dobrze brzegi Włodzicy i poszukaj fontanny w kształcie jaszczura. Intrygująca atrakcje Nowej Rudy została ufundowana przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji i przyciąga uwagę nie tylko młodszych turystów.

Fontanna "Rudek" wzięła swoje imię od bohatera miejskiej legendy - Rajmunda. Wyrachowany i niecechujący się wyższymi uczuciami mieszczanin przez swoje intrygi i chęć zysku doprowadził do samobójstwa swojej narzeczonej. Występek ten sprowadziła na niego okrutną karę wymierzoną przez nimfy wodne.

Gdy zauważyły one rzucającą się do wody wybrankę Rajmunda postanowiły, że nie pozwolą, aby jego podłe uczynki uszły mu na sucho. Zmieniły Rajmunda w wielkiego jaszczura, aby w końcu mógł przybrać wygląd pasujący do jego gadziej natury.

Klątwa minie, gdy któraś z przechodzących nad brzegiem Włodzicy kobiet zakocha się w jaszczurze. Jak na razie Rudek nie osiągnął sukcesu.

GOTOWE TRASY PO GÓRACH SOWICH!

Kup praktycznego ebooka z 26 gotowymi trasami wędrówek po najpiękniejszych rejonach Górach Sowich.

Jednodniowe i weekendowe wycieczki, samochodem i pociągiem.

7. Stary Browar i Komisariat Policji

Postaraj się wyegzekwować trochę czasu, aby spokojnie pospacerować po ulicach Nowej Rudy. Przy tym bacznie się rozglądaj, bo w mieście możesz znaleźć sporo ciekawych budynków i historycznych smaczków. Na pewno nie powinieneś odpuścić sobie przejścia ul. Bohaterów Getta.

Pod numerem 10 trafisz na budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej, w którym dawniej mieścił się browar. Od XIX wieku produkowano tu lokalne piwo, a tradycję tę kontynuowano nawet po II wojnie światowej. Warzono tu m.in. niepasteryzowane Piwo Noworudzkie, które powstawało jeszcze do lat 70. XX wieku. Ostatecznie browar upadł, kończąc noworudzkie tradycje piwowarskie.

Miejska Biblioteka Publiczna w Nowej Rudzie2 co warto zobaczyć Stary Browar Piwo Noworudzkie Ulica Bohaterów Getta

Kierując się w górę ulicy, po przeciwnej stronie dobrze widoczne są jeszcze niemieckie napisy naniesione na ścianę budynku dawnej hurtowni materiałów budowlanych (ul. Ciemna 5). To pozostałości po reklamach, których treści nie udało mi się rozszyfrować.

poniemieckie napisy na Dolnym Śląsku0 dawna hurtownia materiałów budowlanych ciekawa architektura Nowa Ruda5

Budynek z numerem 29 to Komisariat Policji, który zajmuje wybudowany z czerwonej cegły gmach reprezentujący renesans niderlandzki. Od strony ul. Bohaterów Getta prowadzą do niego schody, które aż proszą o bycie sfotografowanymi.

Będąc w tej części miasta, powędruj jeszcze pod adres Niepodległości 2. Pochodzący z 1877 r. budynek na przestrzeni lat gościł w swoich murach wiele urzędów - starostwo powiatowe (do czasu likwidacji powiatu w 1932 r.), szkołę graficzną, sąd, prokuraturę.

Nowa Ruda4 urząd gminy budynek z czerwonego piaskowca ciekawe miejsca które warto odwiedzić województwo dolnośląskie

Podobnie jak np. wieża widokowa na Górze Świętej Anny, budynek ten powstał z charakterystycznego dla Nowej Rudy czerwonego piaskowca. Obejrzeć można go niestety tylko z zewnątrz.

Po szlakach dookoła Nowej Rudy i po samym mieście wędrowaliśmy w kurtkach marki Viking, które testowaliśmy we współpracy z CentrumRowerowe.pl.

W podróży przydają nam się przede wszystkim takie ubrania, które nie zajmują zbyt wiele miejsca w plecaku, dają się łatwo skompresować i służą w jak największej liczbie sytuacji. Kurtki Viking Becky (damska) i Viking Bart (męska) pomogły przetrwać chłodny poranek.

Te modele to kurtki softshellowe, które mają dodatkowo puchową ocieplinę, więc sprawdzą się nie tylko w zimne poranki, ale też w czasie jesiennych i wiosennych trekkingów. W razie przemoczenia nie tracą właściwości termicznych - wszystko przez to, że wypełnienie jest syntetyczne i nie gromadzi wody.

Gdy zrobiło się cieplej, trafiły do plecaków, nie zajmując zbyt wiele przestrzeni. Warto mieć ze sobą gumki recepturki, którymi można ścisnąć zwiniętą kurtkę i zapomnieć o tym, że ma się ją w plecaku.

Najlepsza górska lemoniada, czyli woda z cytryną, miętą i kostkami lodu towarzyszyła nam w butelce CamelBak MultiBev, którą sprawdzaliśmy na szlakach dookoła Nowej Rudy.

Do centrum miasta możesz wrócić ulicą Królowej Jadwigi, która doprowadzi Cię do najlepszej noworudzkiej kawiarniBiałej Lokomotywy

Zapytaj w niej o dostępne danego dnia kawy, bo w kawiarni nie ma stałego menu. 

8. Hałda KWK "Nowa Ruda" i Ruda Góra

Mówiąc o Nowej Rudzie, nie można zapomnieć o jej węglowej przeszłości. Chociaż... czy na pewno przeszłości? W krajobrazie miasta jest w końcu element, który jest współczesnym stróżem górniczych tradycji Nowej Rudy.

Górująca nad miastem Ruda Góra sąsiaduje z hałdą dawnej kopalni "Nowa Ruda". Wędrując prowadzącym w jej rejonie czarnym szlakiem, pod nogami raz na jakiś czas pojawi się trochę czarnych grudek. To węgiel - nie myliłeś się ;)

dawna Nowa Ruda5 miasto górnicze Ruda Góra zdjęcie archiwalne
Ujęcie na Nową Rudę i Rudą Górę z 1915 r. Źródło: polska-org.pl

Ze szczytu kopalnianej hałdy świetnie widać Nową Rudę i otaczające miasto góry. Spacer czarnym szlakiem to ciekawa, alternatywna trasa dla osób chcących przejść z Turystycznej Kopalni Węgla do centrum Nowej Rudy. Można to zrobić ul. Piłsudskiego, ale... po co, skoro można wdrapać się na hałdę?

Hałda KWK Nowa Ruda5 widok na miasto panorama Góry Sowie2

Jeśli zostawisz sobie ten spacer na koniec zwiedzania Nowej Rudy to nie musisz bać się konieczności wracania do centrum tą samą drogą. Czarny szlak zaprowadzi Cię w okolice przystanku kolejowego Nowa Ruda Przedmieście, skąd dojedziesz pociągiem do centrum Nowej Rudy lub pojedziesz dalej w kierunku Wałbrzycha lub Kłodzka.

Wędrując na Rudą Górę korzystaliśmy z butelki CamelBak MultiBev. Jeszcze we Wrocławiu trafiła do niej cytryna, mięta i kostki lodu, z czego wyszła nam orzeźwiająca lemoniada.

Butelka jest bardzo użyteczna, gdy podróżujemy we dwoje - dzięki odkręcanemu, dużemu kubkowi mogą z niej pić równocześnie dwie osoby. Odkręcany kubek (ten ciemnozielony) można przykryć gumowym wieczkiem ukrytym w zakrętce butelki. Nie będzie więc ryzyka, że pijąc w czasie marszu coś nam się rozchlapie.

Ta butelka to jeden z produktów, który trafił do nas ze sklepu CentrumRowerowe.pl na testy i od razu znalazł miejsce w naszym podróżniczym plecaku. W tym sklepie znajdziesz więcej podobnego sprzętu, który może Ci się przydać na górskich szlakach.

UWAGA - przystanek kolejowy Nowa Ruda Przedmieście jest przystankiem na żądanie.

Oznacza to, że jeśli nie będziesz oczekiwał na pociąg w widocznym dla maszynisty miejscu lub nie zgłosisz chęci wysiadania na tym przystanku - pociąg się tutaj nie zatrzyma.

Pakiet 3 ebooków - 400px

EBOOKI W PAKIECIE TANIEJ O 30%!

3 praktyczne ebooki z gotowymi trasami górskich wędrówek po Karkonoszach, Górach Izerskich, Sowich i górach Kotliny Kłodzkiej.

Łącznie aż 75 gotowych planów górskich wycieczek.

9. Dodatkowe atrakcje, które warto zobaczyć w Nowej Rudzie

Jeśli czasami masz tak jak ja i po całym dniu zwiedzania nadal czujesz, że "coś byś jeszcze obejrzał", to mam dla Ciebie kilka dodatkowych atrakcji Nowej Rudy.

Nie traktuj ich jak obowiązkowych punktów w Twoim planie zwiedzania - to miejsca, które warto odwiedzić, jeśli chcesz poznać miasto jeszcze lepiej i masz odpowiednie rezerwy czasowe.

Willa "Conrad"

Willa "Conrad" to przypominający zamek budynek z 1889 r., której właścicielem był radca miejski Carl Conrad. Warto zwrócić uwagę na liczne zdobienia fasady budynku. Jak to się w Nowej Rudzie zdarza, willa powstała z czerwonej cegły w stylu neorenesansu niderlandzkiego.

Budynek współcześnie nie jest eksploatowany. Na szczęście jednak, na początku 2021 r. willa "Conrad" znalazła nowego nabywcę, który planuje adaptację budynku na potrzeby pensjonatu.

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego to najstarsza świątynia noworudzkiej parafii, której powstanie wiąże się z legendą o drewnianym krzyżu. Miał on pojawić się w tym miejscu przyniesiony przez wody powodzi, co mieszkańcy odebrali jako znak boży i postanowili uczcić to zdarzenie budową kościoła.

Wokół świątyni miały powstać pierwsze domostwa, których budowa wymagała wykarczowania pobliskich lasów. Osadę nazwano więc Neurode, czyli Nowe Karczowisko. I taką nazwę Nowa Ruda nosiła aż do przejęcia władzy przez polską administrację po II wojnie światowej.

Kościół Bożego Ciała

Kościół Bożego Ciała to charakterystyczna, bajkowo porośnięta bluszczem budowla Nowej Rudy. Powstała pod koniec XIX wieku jako kościół ewangelicki, jednak już w połowie XX wieku przekazano ją w ręce miasta w związku z trudną sytuacją finansową ewangelickiej parafii.

Po tym przekazaniu, kościół przestał pełnić swoje sakralne funkcje i służył jako... sklep metalowy Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska. Współcześnie kościół należy do parafii św. Mikołaja, ale jego stan (przynajmniej z zewnątrz) świadczy o postępującej degradacji budynku. Chociaż bluszcz ma się całkiem dobrze.

Most kolejowy nad Woliborką

Majestatyczna, stalowa konstrukcja mostu kolejowego robi wrażenie nie tylko na miłośnikach kolei. Pociągi poruszają się nią niezmiennie od 1880 r., łącząc Kłodzko z Wałbrzychem. Most ma prawie 150 metrów długości, a tor kolejowy wisi ponad 35 metrów nad wodami Woliborki.

Pamiętaj, że most kolejowy jest czynny i pod żadnym pozorem nie wdrapuj się na torowisko. To, że nie spadają z niego pociągi nie oznacza, że jest bezpieczny dla ludzi. Zapewniam Cię, że z poziomu ulicy wygląda odpowiednio dobrze.

Atrakcje w okolicy Nowej Rudy - co warto zobaczyć?

Nie szczędziłem Nowej Rudzie dobrych słów, bo to rzeczywiście ciekawe i urocze miasteczko, które zasługuje na coraz większą liczbę turystów. W ich przyciągnięciu pomoże fakt, że okolica Nowej Rudy jest bogata w różnorodne atrakcje.

Zamek Sarny

Kilka minut jazdy na południe od Nowej Rudy doprowadzi Cię do tzw. Zamku Sarny. W latach świetności do dworu należał folwark, cegielnia, bielarnia bawełny i kamieniołom wapienia. Hodowano też owce merynos.

Świetność pałacu zaczęła podupadać w XIX wieku, gdy rodzina Götzenów - jego prawowici właściciele, sprzedali nieruchomość.

Dwór Zamek Sarny Góry Sowie blog podróżniczy miejsca na Dolnym Śląsku które warto zobaczyć

W Sarnach urodził się Gustav Adolf Graf von Götzen, późniejszy okrutny gubernator Niemieckiej Afryki Wschodniej, którego jedną z metod walki było wywoływanie klęski głodu wśród lokalnej społeczności.

W czasach Polski Ludowej dwór nadal niszczał, będąc siedzibą PGR i mieszcząc w sobie mieszkania niektórych pracowników tych gospodarstw. Dzisiaj w końcu doczekał się odpowiedniej opieki. Trwa wieloetapowy remont kompleksu - działa już kawiarnia i hotel w tzw. Domu Kompozytorów.

Góry Sowie i kompleks Riese

U stóp Nowej Rudy leży najbardziej tajemnicze pasmo górskie Dolnego Śląska - Góry Sowie. Polecam Ci zaplanowanie kilku dni na wędrówki najpiękniejszymi trasami prowadzącymi na Wielką Sowę czy Kalenicę.

Świetnie zrelaksujesz się w malowniczo położonym schronisku PTTK Zygmuntówka, robiąc sobie przerwę od górskich wędrówek i zbierając siły np. przed 6-godzinnym trekkingiem do Twierdzy Srebrna Góra.

Zamek Grodno Jezioro Bystrzyckie Góry Sowie Zagórze Śląskie odpoczynek nad jeziorem trasa spacerowa

Poza pięknymi szlakami i atrakcjami naturalnymi, Góry Sowie skrywają w swoich podziemiach jedną z największych tajemnic II wojny światowej, czyli tajny kompleks Riese. Wizyta w tej części Dolnego Śląska jest więc co najmniej obowiązkowa.

Gdzie zjeść w Nowej Rudzie?

W Nowej Rudzie działa kilka kawiarni, w których można na chwilę odpocząć od zwiedzania i uporządkować swoje plany na kolejne godziny. Rynek restauracji jest trochę uboższy - miasto ma tu jeszcze spore pole do rozwoju.

Tuż przy Rynku działa Bar Mleczny Kolorowa, który serwuje smaczne i tanie dania kuchni polskiej. Wizyta w barze to trochę podróż w czasie - wygląda dokładnie tak, jak wyglądały bary mleczne z moich dziecięcych wspomnień.

Porcje są spore, a ceny symboliczne. Sporym minusem jest to, że bar mleczny jest nieczynny w niedziele.

Na najlepszą kawę w mieście idź koniecznie do Białej Lokomotywy. To autorska kawiarnia prowadzona przez Leszka Kopcio, która jest ważnym punktem na mapie atrakcji Nowej Rudy.

Nie mają tam stałego menu, obsługa robi z Tobą krótki wywiad i na jego podstawie proponuje pasującą do Ciebie kawę.

Ceny nie są wysokie, więc nie powinieneś obawiać się dyskomfortu związanego z brakiem menu i nieznajomością cen. Za specjalność Białej Lokomotywy (kawę z surogatem z żołędzia) zapłaciłem ok. 10-12 zł. Nie pamiętam dokładnie, bo ciągle myślałem o tym, jak pyszną kawę mi zaserwowano.

Obowiązkowym punktem do odwiedzenia jest też kawiarnia Dobra Nowina należąca do Olgi Tokarczuk - laureatki Literackiej Nagrody Nobla. W sierpniu 2021 r. zakończył się remont lokalu i znowu przyjmuje on gości.

W Dobrej Nowinie możesz oczywiście kupić książki naszej noblistki, ale jeśli nie jesteś fanem literatury, na pewno zadowoli Cię dobra kawa.

Jak dojechać do Nowej Rudy?

Do Nowej Rudy możesz wygodnie dojechać zarówno samochodem, jak i transportem publicznym. Wybór środka lokomocji zależy w dużej mierze od Twoich planów.

Jeśli poza zwiedzaniem Nowej Rudy chcesz również skorzystać ze szlaków Gór Sowich i zobaczyć atrakcje okolicy - samochód może być dla Ciebie wygodniejszy.

W przypadku, gdy zależy Ci tylko na zobaczeniu atrakcji miasta, dojazd pociągiem będzie dobrym wyborem. Pamiętaj, że przebiegająca przez Nową Rudę linia kolejowa łącząca Kłodzko i Wałbrzych to jedna z najładniejszych tras kolejowych w Polsce.

malownicza linia kolejowa Kłodzko Wałbrzych przystanek Nowa Ruda4 górskie widoki krajobraz

Z pociągu wysiądź na stacji Nowa Ruda, aby znaleźć się jak najbliżej centrum miasta. W granicach Nowej Rudy działają też przystanki Nowa Ruda Przedmieście (obok Turystycznej Kopalni Węgla - przystanek na żądanie) i Nowa Ruda Zdrojowisko (dobry punkt wypadowy na szczyt Kalenicy).

Rozkłady jazdy pociągów możesz sprawdzić na Portalu Pasażera. W Nowej Rudzie nie działają kolejowe kasy biletowe, więc bilety kup przez internet lub bezpośrednio u konduktora, bez dodatkowych opłat.

Wspólnie udało nam się poznać wszystkie najważniejsze atrakcje, zabytki i miejsca, które warto zobaczyć w Nowej Rudzie. Miasto może wydawać się niepozorne, ale bez problemu zaplanujesz jego całodniowe zwiedzanie. Bliskość Gór Sowich może spowodować, że pojawisz się tutaj na dłużej, dzieląc czas między Nową Rudę a górskie szlaki. Życzę Ci więc udanego i zróżnicowanego zwiedzania Nowej Rudy!

Artykuł powstał we współpracy z CentrumRowerowe.pl, na którego zaproszenie testowaliśmy ubrania marki Viking i sprzęt firmy CamelBak.

Przygotuj się do podróży po Polsce: praktyczne wskazówki

 Zamów kartę, która ułatwia podróże

Zamów darmową kartę Curve, żeby mieć szybki dostęp do swoich kart bankowych. Rejestrując się z tego linka dostaniesz od Curve aż 50 zł w prezencie.

✅ Spakuj się przed wyjazdem

Sprawdź jak minimalistycznie spakować bagaż, aby nie dźwigać niepotrzebnych kilogramów.

 Zarezerwuj noclegi

Poznaj sposoby na rezerwację tanich i wygodnych noclegów na Booking.com.

 Zapisz się na darmowy kurs "Niezbędnik podróżnika"

Dołącz do mojego darmowego kursu i poznaj aplikacje oraz strony, z których korzystają miłośnicy podróży.

Spodobał Ci się ten artykuł? 

Jeśli artykuł Ci się przydał, możesz wesprzeć mnie dobrowolną wpłatą już od 5 zł. Dzięki! 

Portret Bartek Dziwak blog podróżniczy Bartekwpodrozy.pl

Autorem tekstu jest Bartek Dziwak - prowadzący blog podróżniczy Bartekwpodrozy.pl. Więcej informacji znajdziesz na stronach O mnie i Współpraca

  1. Polub Bartekwpodrozy.pl na Facebooku - prowadzę tam cotygodniowe, darmowe prelekcje podróżnicze.
  2.  Obserwuj @bartekwpodrozypl na Instagramie – rozmawiam tam na żywo z ciekawymi osobami związanymi z podróżami.
ok1.png

EBOOKI W PAKIECIE TANIEJ O 20%!

Kup pakiet 2 praktycznych ebooków - Góry Sowie i Karkonosze z Górami Izerskimi w promocyjnej cenie.

Łącznie aż 46 gotowych planów górskich wycieczek.

Skomentuj artykuł
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
cross