Zwiedzanie Olsztyna. Co warto zobaczyć w mieście jezior, parków i lasów?

26 czerwca 2021
(aktualizacja: 3 lipca 2021)

Miłośniku podróży! Sprawdź, co przygotowałem dla Ciebie w sklepie Bartekwpodrozy.pl. 

Kilkanaście jezior, parki, miejski las, kajaki i trasy rowerowe - a to wszystko w średniej wielkości mieście wojewódzkim. Taki jest właśnie Olsztyn, stolica Warmii i miasto-ogród, w którym zwiedzanie zabytków możesz przeplatać z odpoczynkiem na łonie natury. Przyjechaliśmy do Olsztyna nie tylko po to, aby poznać jego atrakcje i miejsca warte zobaczenia, ale też spróbować aktywnego wypoczynku na jeziorach, rzekach i trasach rowerowych. W czasie zwiedzania Olsztyna można zapomnieć, że jesteśmy nadal w sporej wielkości mieście i poczuć się jak w otoczonym piękną przyrodą kurorcie. W artykule podpowiem Ci, co warto zobaczyć i zrobić w Olsztynie.

Co znajdziesz w artykule?

  • podstawowe informacje o Olsztynie i powody, dla których warto przyjechać do miasta,
  • mapkę najciekawszych atrakcji miasta z rekomendowanymi noclegami,
  • listę miejsc i atrakcji, które warto zobaczyć w Olsztynie,
  • polecane restauracje i dania kuchni lokalnej, których warto spróbować,
  • wskazówki dotyczące transportu po Olsztynie i dojazdu do miasta.

Z czego słynie Olsztyn? Czy warto tu przyjechać?

Olsztyn to stolica województwa warmińsko-mazurskiego i najważniejsze miasto historycznej Warmii zamieszkiwanej dawniej przez pruskie plemię Warmów. Przez ponad 300 lat, od 1466 do 1772 r., tereny te należały do Polski jako tzw. Księstwo Warmińskie.

I tu już pojawia się odpowiedź na odwieczne pytanie: "Czy Olsztyn to Mazury?". Jadąc w te rejony Polski często upraszczamy nazewnictwo i bierzemy cały obszar województwa za Mazury. Warto więc zapamiętać - Olsztyn nie leży na Mazurach, a właśnie w Warmii, czyli krainie historycznej. Mieszkańcy Warmii są na to rozróżnienie bardzo czujni.

Olsztyn Stare Miasto kamienice rynek
W barwnych kamienicach Starego Miasta w Olsztynie znajdziesz sporo ciekawych kawiarni i restauracji

Otaczające Warmię ze wschodu, południa i częściowo z zachodu Mazury to kraina geograficzna, a nie historyczna. Zlepek tych dwóch określeń w nazwie województwa jest trochę niefortunny i mylący. Ale Ty już wiesz, jak jest naprawdę. ;)

Olsztyn słynie ze swojego naturalnego położenia w otoczeniu jezior, lasów i parków. Dużą część miasta można przejść niekończącymi się parkami, trafiając po drodze na kolejne miejskie jeziora. W granicach administracyjnych Olsztyna tych jezior jest aż 11 (nie licząc mniejszych stawów i oczek wodnych). A gdyby tych jezior i parków było Ci jeszcze za mało, w mieście znajdziesz też ogromny Las Miejski o powierzchni ponad 1000 ha.

Trudno uwierzyć, ale lasy i tereny zielone zajmują prawie 28% powierzchni miasta, a jeziora kolejne 8%. Naturalne atrakcje stanowią 1/3 terenu Olsztyna.

Jezioro Ukiel Olsztyn łódka
Spokój i cisza nad jeziorem Ukiel, które leży raptem kilkanaście minut spacerem od Starego Miasta

Z Olsztynem mocno kojarzy się też postać Mikołaja Kopernika. Wybitny astronom w Olsztynie zasłynął jako sprawny zarządca Zamku Kapituły Warmińskiej. Udało mu się ochronić zamek przed Krzyżakami, a wcześniej uporządkować zamkowe archiwa i poprawić los okolicznych chłopów. Kopernik na zamku ma swoją tablicę astronomiczną - jedyny zachowany na świecie instrument naukowy, z którego korzystał on w swojej pracy.

Muszla w herbie Olsztyna to atrybut św. Jakuba, patrona miasta. Przez Olsztyn przebiega Camino Polaco, czyli jeden ze szlaków w ramach Drogi św. Jakuba do Santiago de Compostella. Jeśli zauważysz na mieście symbol żółtej muszli na niebieskim tle to znak, że właśnie przeciąłeś szlak pielgrzymkowy. A jeśli o szlakach mowa, to Olsztyn leży również na Szlaku Kopernikowskim, który łączy miasta związane z życiem Mikołaja Kopernika.

Ławeczka Kopernika Olsztyn co zobaczyć atrakcje
Ławeczka Kopernika, z której patrzy on na dawniej zarządzany przez siebie Zamek Kapituły Warmińskiej

Skojarzeń z Olsztynem jest oczywiście znacznie więcej: baba pruska, dzyndzałki, karmuszka, Łynostrada... Jeśli niewiele mówią Ci te nazwy to wiedz, że powinieneś przeczytać ten artykuł do końca. Warto przyjechać do Olsztyna. Robi to regularnie nawet Święty Mikołaj, którego rodzinne Rovaniemi jest jednym z miast partnerskich stolicy Warmii.

W artykule pokażę Ci miejsca, które warto zobaczyć w mieście oraz aktywności, których powinieneś tu spróbować. We wszystkim pomoże Ci mapka najważniejszych punktów miasta.

Booking.com

Mapka atrakcji Olsztyna

Aby ułatwić Ci zwiedzanie Olsztyna, przygotowałem dla Ciebie mapkę. Zaznaczyłem na niej najważniejsze atrakcje miasta, ale również polecane restauracje, miejsca noclegowe i punkty związane z transportem po mieście.

Jeśli chcesz otrzymać ode mnie mapkę, podaj mi poniżej swoje imię i adres mailowy. Błyskawicznie prześlę Ci na maila linka do mapki, z której będziesz mógł korzystać zarówno na telefonie, jak i na komputerze.

Atrakcje Olsztyna - co warto zobaczyć w mieście?

Twoje zwiedzanie Olsztyna warto podzielić na tematyczne dni. Wyegzekwuj czas na zwiedzanie ciekawych zabytków miasta i poznawanie jego atrakcji. Pomyśl też o czasie, który spędzisz na odpoczynku nad olsztyńskimi jeziorami, na podróżach rowerem i spływach kajakiem po Łynie, która wije się przez ścisłe centrum miasta.

W międzyczasie podpowiem Ci, gdzie pójść na smaczne lody i w których restauracjach warto spróbować lokalnych, warmińskich dań. Bierzemy się więc za zwiedzanie, a zaczynamy od serca Olsztyna, czyli Starego Miasta.

Stare Miasto

Zwiedzanie Olsztyna zacznij klasycznie - od wizyty w sercu Starego Miasta. Na głównym placu tej części Olsztyna, czyli na Rynku Starego Miasta (oficjalnie to ulica Stare Miasto), stoi Stary Ratusz.

To dawna siedziba rady miasta i lokalnych urzędników. Opuścili ją ostatecznie w 1915 r., aby przenieść się do pojemniejszego Nowego Ratusza, zbudowanego na północ od Wysokiej Bramy.

Stary Ratusz Olsztyn Stare Miasto blog podróżniczy
Zbudowany z czerwonej cegły Stary Ratusz to centralny punkt Starego Miasta

Zbudowane ok. 1500 r. skrzydło południowe Starego Ratusza to jeden z najstarszych zabytków Olsztyna. Budynku na przestrzeni lat nie oszczędzały klęski i wojny. Podczas pożaru miasta w XVII wieku Ratusz doszczętnie spłonął, ale dość szybko doczekał się odbudowy.

Wizyta Armii Czerwonej w 1945 r. to kolejne spalenie Ratusza, który do pierwotnego, gotyckiego wyglądu wrócił dopiero w 2003 r. Współcześnie w Starym Ratuszu działa Wojewódzka Biblioteka Publiczna.

Stare Miasto kamienice Olsztyn
Kamienica Stawka większa niż życie Olsztyn
Kamienica z żółtymi arkadami zagrała w jednym z odcinków "Stawki większej niż życie" z Hansem Klossem

Na południowo-zachodniej ścianie Starego Ratusza poszukaj zegarów słonecznych.

Budynek otaczają rzędy barwnych kamienic. Marsz Armii Czerwonej nie oszczędził tej zabudowy i w dużej części runęła ona w 1945 r. To, co dzisiaj widzimy w sercu Starego Miasta to efekt powojennej odbudowy. Kamienice zyskały po odbudowie sgraffito, czyli zdobienia powstałe poprzez nakładanie różnokolorowych warstw tynku i jego zeskrobywanie przed wyschnięciem.

Dzięki temu w zeskrobanym miejscu widać niższe, kolorowe warstwy tynku, które tworzą na olsztyńskich kamienicach ciekawe motywy. Możesz kojarzyć niektóre z kamienic, jeśli dokładnie oglądałeś Stawkę większą niż życie.

Rynek Olsztyn Stary Ratusz zwiedzanie

Zajrzyj koniecznie do kawiarni Moja, którą znajdziesz na południowej ścianie Rynku. 

Spróbuj legendarnych produktów - wytwarzanego tutaj marcepanu królewieckiego (rarytasu, z którego słynęły Prusy Wschodnie) i brukowca (tradycyjny produkt z piernika tworzonego z kuleczek). 

Na rogu ul. Stare Miasto, przy ul. Staromiejskiej prowadzącej do Wysokiej Bramy, stoi Dom Mendelsohna. Erich Mendelsohn był urodzonym w Olsztynie, wybitnym architektem żydowskiego pochodzenia, którego prace powstawały w wielu miejscach ówczesnych Niemiec.

Dom Mendelsohna Olsztyn Stare Miasto atrakcje
Niepozorny dom Mendelsohna ma wmurowaną tablicę upamiętniającą swojego sławnego mieszkańca

Jeden z najbardziej okazałych projektów Mendelsohna możesz zobaczyć podczas zwiedzania Wrocławia. To modernistyczny Dom Handlowy Kameleon (dawniej: Dom towarowy Rudolfa Petersdorffa), który stoi do dzisiaj przy ul. Szewskiej 6/7. W Olsztynie Mendelsohn zaprojektował dom przedpogrzebowy Bet Tahara.

Zamek Kapituły Warmińskiej z tablicą astronomiczną Kopernika

Nad wijącą się przez centrum Olsztyna rzeką Łyną, tuż obok ul. Stare Miasto, stoi Zamek Kapituły Warmińskiej. To najstarszy zabytek miasta. Miał w biegu historii wiele szczęścia i do słynnych zarządców, i do unikania poważnych zniszczeń.

Zamek Kapituły Warmińskiej Olsztyn Kopernik co warto zobaczyć
Zamek Kapituły Warmińskiej wieża zamkowa
Na Zamku Kapituły Warmińskiej zachowała się oryginalna, średniowieczna konstrukcja z drewna, która pomagała chronić warownię

Najbardziej znanym gospodarzem i zarządcą Zamku Kapituły Warmińskiej był sam Mikołaj Kopernik. Astronom nie interesował się wyłącznie kosmosem - był też świetnym ekonomistą, kartografem, ale i nie najgorszym zarządcą i gospodarzem. Kopernik mieszkał na zamku w latach 1516 - 1521, pełniąc funkcję administratora dóbr Kapituły Warmińskiej.

Sam zamek powstał w połowie XIV wieku. Pełnił funkcje obronne, ale był też miejscem składowania skarbca. Pierwotnie należący do Kapituły Warmińskiej, a od 1466 r. polski zamek wiele razy był atakowany i oblegany, ale obrońcy zawsze dobrze radzili sobie z odpieraniem zagrożenia. Jedną z obron przygotował sam Kopernik. W tym przypadku do walk ostatecznie nie doszło prawdopodobnie dlatego, że atakujące wojska krzyżackie zdały sobie sprawę z dobrego przygotowania warowni.

Baba Pruska dziedziniec zamek kapituły warmińskiej
Dziedziniec Zamku Kapituły Warmińskiej ze średniowiecznym posągiem baby pruskiej (po prawej stronie)

Zamkowi udało się nawet uniknąć zniszczeń w czasie pobytu Armii Czerwonej w Olsztynie. Prawdopodobnie dzięki umowie z lokalnym duchowieństwem, które opłaciło/przekupiło wyżej postawionych oficerów radzieckich. Żołnierze nie dewastowali kościołów, a zamek zachował się niejako "przy okazji".

Na zamkowym dziedzińcu możesz zobaczyć babę pruską - kamienny posąg nieznanego przeznaczenia, który przeniesiono tutaj ze wsi Barciany. Znajdowano je na terenie Prus, ale nigdy nie określono jednoznacznie, dlaczego powstawały. Wbrew nazwie, posągi przedstawiają mężczyzn.

Zamek Kapituły Warmińskiej można zwiedzać. Działa w nim Muzeum Warmii i Mazur. Szczegóły zwiedzania i ceny biletów znajdziesz na stronie internetowej placówki.

Tablica astronomiczna Kopernika

W murach Zamku Kapituły Warmińskiej kryje się jeden z najcenniejszych artefaktów związanych z życiem i pracą naukową Mikołaja Kopernika. Na ścianie krużganku znajdującego się tuż obok dawnych komnat zamieszkiwanych przez Kopernika, zachowała się oryginalna tablica astronomiczna.

Tablica astronomiczna Kopernika Olsztyn

Doświadczalna tablica astronomiczna Kopernika to jedyny instrument używany przez tego astronoma, który przetrwał do współczesnych czasów.

Na warstwie tynku Kopernik wyrysował rzędy linii, które ułatwiały mu obserwację Słońca. Dzięki pozornemu ruchowi Słońca po ścianie zamku, astronom mógł wyznaczyć moment równonocy wiosennej. Robił to, aby móc prowadzić badania nad reformą kalendarza i ustalać daty ruchomych świąt kościelnych.

Tablica była instrumentem, który łączył funkcje kalendarza słonecznego i zegara. Światło, zanim padało na ścianę z tablicą, odbijało się od ustawionego na parapecie przedmiotu. Pan dr Jacek Szubiakowski, dyrektor Olsztyńskiego Planetarium i pracownik naukowy Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego wyjaśnił nam, że chodzi tu o tzw. reflekcję gnomiczną.

Krużganek zamek kapituły warmińskiej Olsztyn
Sklepienie zamek olsztyn
Tuż przy tablicy astronomicznej znajdowały się komnaty mieszkalne Kopernika - dzisiaj znajduje się tam ekspozycja na temat astronoma

Nie owijając w bawełnę - trudno jest w locie zrozumieć zasadę działania tablicy. Dociekliwym polecam publikację "Tablica astronomiczna Mikołaja Kopernika na zamku w Olsztynie", w której dr Szubiakowski opowiada o astronomicznych aspektach badań nad tablicą. Patrząc na tablicę warto mieć świadomość, że ma się przed sobą bezcenny zabytek.

Dzisiaj tablica jest przedzielona stropem (dawniej nie było tu piętra) - i to nie byle jakim! Istnieje on od czasów średniowiecznych i szczęśliwie przerwał burzliwą historię tych ziem, nie ulegając zniszczeniu. Niesamowicie jest patrzeć na drewno, które budowniczowie zamontowali w tym miejscu setki lat temu bez użycia gwoździ.

Wychodząc z zamku trafisz na jedno z najczęściej fotografowanych miejsc Olsztyna - ławeczkę Mikołaja Kopernika. Podobno przycupnięcie na kolanach mistrza i potarcie go po nosie przynosi szczęście. Po stanie nosa Kopernika widać, że ta teoria ma wielu wyznawców.

Ławeczka Kopernika Olsztyn Stare Miasto

Po prawej stronie zauważysz amfiteatr im. Czesława Niemena - miejsce organizacji koncertów i wydarzeń kulturalnych.

Idąc dalej ulicą ul. Gazety Olsztyńskiej trafisz na odbudowany po wojnie Dom Gazety Olsztyńskiej. Dawniej działała tu redakcja gazety krzewiącej polskość na ziemi warmińskiej. Niemcy zburzyli budynek w 1939 r., a wcześniej aresztowali redaktora naczelnego gazety, Seweryna Pieniężnego.

Wysoka Brama

Brama Górna, inaczej Wysoka Brama, to jedyna olsztyńska pozostałość po średniowiecznych obwarowaniach miasta. Dwie pozostałe (Młyńska i Dolna) zniknęły z krajobrazu miasta w biegu historii. Wysoka Brama ma 23 metry wysokości i jest wrotami do zwiedzania olsztyńskiego Starego Miasta.

Wysoka Brama Olsztyn atrakcje
Przez Wysoką Bramę przechodzą codziennie setki osób kierujących się na olsztyńskie Stare Miasto

Wysoka Brama powstała w XIV wieku tuż przy miejskiej fosie, przez którą przerzucono drewniany most. Funkcje wojskowo-obronne pełniła do XIX wieku, kiedy to zaczęto rozbiórkę miejskich fortyfikacji. Akurat tej bramie udało się ocaleć i jeszcze przed II wojną światową przeznaczono ją na mieszkania.

Teraz w Wysokiej Bramie działa Hotel Wysoka Brama i restauracja PROSTO, która serwuje smaczne i tanie dania polskiej kuchni. Wpadliśmy tam na śniadanie i byliśmy bardziej niż zadowoleni.

Wysoka Brama kamienice Olsztyn

W okolice Wysokiej Bramy podjeżdżają olsztyńskie tramwaje. Reaktywowano je w 2015 r., po 50 latach od ich likwidacji, co nie zdarzyło się jak dotąd w żadnym innym mieście w Polsce. Przystanek tramwaju nr 1 znajdziesz między Wysoką Bramą a Nowym Ratuszem.

Dawniej tramwaje przejeżdżały przez wrota bramy i jechały dalej na Stare Miasto oraz w kierunku jeziora Długiego. Na pamiątkę tych czasów, przy Wysokiej Bramie zabudowano fragment wąskiego toru, którym dawniej poruszały się olsztyńskie tramwaje.

Nowy Ratusz

Olsztyn rozwijał się na początku XX wieku na tyle dynamicznie, że władze stanęły przed problemem braku miejsca dla urzędników w budynku Starego Ratusza. Rozważano kolejną rozbudowę budynku albo budowę nowej siedziby władz miejskich.

I tak zdecydowano się na tę drugą opcję, przekazując zadanie zaprojektowania budynku architektowi miejskiemu Maxowi Boldtowi.

Nowy Ratusz Olsztyn atrakcje co warto zobaczyć

Nowy Ratusz powstał niedaleko Wysokiej Bramy w 1915 r. Przeniosła się do niego rada miasta, a po przejęciu Olsztyna przez Polaków w Nowym Ratuszu swoją siedzibę miał prezydent miasta.

Budynek ma łącznie trzy skrzydła i wieżę ratuszową z mechanizmem zegarowym, który zamontowano tam w 1923 r.

Każdego dnia w samo południe z Nowego Ratusza jest grany hymn "O Warmio moja miła" skomponowany przez Feliksa Nowowiejskiego. Tekst hymnu opublikowała po raz pierwszy w 1920 r. Gazeta Olsztyńska.

Bazylika Konkatedralna św. Jakuba Apostoła

Jeśli jesteś miłośnikiem sztuki i architektury sakralnej, powinieneś zarezerwować sobie trochę czasu na wizytę w Bazylice Konkatedralnej św. Jakuba Apostoła. Kościół stoi we wschodniej części Starego Miasta i jest najstarszą budowlą sakralną Olsztyna.

Bazylika konkatedralna Olsztyn atrakcje
Bazylika konkatedralna to silny punkt w krajobrazie olsztyńskiego Starego Miasta

Bazylika powstała na przełomie XIV i XV wieku jako budowla halowa z trzema nawami. Zwróć uwagę na strzeliste okna kościoła i ciekawej konstrukcji wieżę, którą wybudowano na planie kwadratu.

Kościół miał wyjątkowego pecha - wielokrotnie go niszczono, odbudowywano i remontowano. Wojska napoleońskie w 1807 r. zamknęły w kościele ponad 1000 rosyjskich jeńców. Więźniowie, w poszukiwaniu jakichkolwiek źródeł ciepła, spalili całe drewniane wyposażenie świątyni.

Wywołany przez nich pożar naruszył konstrukcję do tego stopnia, że sklepienie bazyliki zawaliło się po kilku latach.

Wieża bazylika konkatedralna Olsztyn zabytek
Zbudowana na planie kwadratu wieża Bazyliki Konkatedralnej

Na przełomie XIX i XX wieku organistą w kościele był Feliks Nowowiejski, znany Ci już ze skomponowania hymnu "O Warmio moja miła", granego codziennie z wieży Nowego Ratusza. Niejako ku czci znanego kompozytora w bazylice odbywają się Olsztyńskie Koncerty Organowe.

Cenną informacją dla osób wierzących jest to, że w Bazylice Konkatedralnej św. Jakuba Apostoła znajdują się relikwie św. Wojciecha przewiezione tutaj z Gniezna. Od 1992 r. kościół jest archikatedrą, a od 2004 r. - bazyliką mniejszą.

Będąc w pobliżu bazyliki, koniecznie odwiedź restaurację Cudne Manowce - jedną z najpiękniej urządzonych restauracji, w jakich miałem okazję być w Polsce.

O Cudnych Manowcach opowiem więcej w sekcji poświęconej restauracjom, ale nie zapomnij tutaj zamówić dzyndzałek warmińskich i karmuszki - regionalnych dań Warmii. 

Park Podzamcze i most św. Jana Nepomucena

Olsztyńskie Stare Miasto okala Park Podzamcze - największy miejski park położony w przepięknej scenerii wijącej się rzeki Łyna. W parku natkniesz się i na atrakcje naturalne, i na ciekawe zabytki Olsztyna.

Tuż przy Zamku Kapituły Warmińskiej znajdziesz skromne popiersie Mikołaja Kopernika, które stanęło tu jako hołd dla jego wysokich kompetencji jako zarządcy zamku. Po drugiej stronie ulicy Nowowiejskiego rzuć okiem na nowoczesną fontannę Symfonia Ptaków.

Park Podzamcze Olsztyn Łyna zamek
Przystań kajakowa na Łynie i "Niagara" znajdują się tuż przy olsztyńskim zamku

Park Podzamcze przecina rzeka Łyna. Możesz ją podziwiać z brzegu lub wynająć kajak i popłynąć nim np. w kierunku elektrowni wodnej (ok. 2 godziny). Tuż przy zamku usłyszysz intensywny szum wody - to "Niagara", czyli próg wodny, który został tak nazwany przez mieszkańców Olsztyna.

W północnej części Parku Podzamcze trafisz na okazałe wiadukty kolejowe, które największe wrażenie robią z perspektywy kajaka.

Wiadukty kolejowe Park Podzamcze Łyna Olsztyn
Potężne wiadukty kolejowe miniesz w czasie kajakowej wycieczki do elektrowni wodnej w Olsztynie

Po całym parku rozsiane są rzeźby olsztyńskich artystów. Po drodze rzucą Ci się pewnie w oczy nazwy parkowych alejek, które pochodzą od nazw miast partnerskich Olsztyna. Idąc na południe dotrzesz w końcu do mostu św. Jana Nepomucena, który jest najstarszym mostem Olsztyna.

Dawniej po moście św. Jana Nepomucena przejeżdżały tramwaje linii nr 1, który zniknęły z niego w 1965 r. W bezpośrednim sąsiedztwie mostu stała jedna z trzech miejskich bram - Brama Dolna. Dzisiaj na moście stoi skromny pomnik św. Jana. Jest to kopia pomnika, który zniknął stąd po II wojnie światowej.

Idąc mostem i dalej ulicą Prostą w stronę Starego Miasta znajdziesz się dokładnie naprzeciwko Wysokiej Bramy. Dobrze spaceruje się po zabytkowej części Olsztyna właśnie dlatego, że jest ona kompaktowa i zwarta.

Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne

Tradycje związane z obserwowaniem i odkrywaniem kosmosu, które zapoczątkował kilka wieków temu Mikołaj Kopernik, są w Olsztynie kontynuowane. W swoją trasę zwiedzania miasta obowiązkowo wpleć dwa ciekawe obiekty - Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne.

Planetarium wyróżnia kopuła, której średnica ma 15 metrów. To dach sali projekcyjnej, w której na sferycznym ekranie można oglądać pokazy i filmy związane z kosmosem i astronomią. Chociaż bywają wyjątki - w Planetarium odbywają się też pokazy bajek i sesje z muzyką współczesną, które dobrze wykorzystują akustykę kopuły.

Planetarium Olsztyn

Za pracę sali projekcyjnej odpowiada cyfrowy system, który obrazem pokrywa całą kopułę. Projekcje są wyświetlane na ekranie składającym się z 16 milionów pikseli. Oprogramowanie pozwala na podglądanie kosmosu z dowolnego miejsca na Ziemi lub w całym kosmosie. Możemy się więc przenieść np. w okolice Marsa i obserwować zjawiska, które zachodzą w obrębie tej planety.

Do Olsztyna trafiliśmy w dzień częściowego zaćmienia Słońca. Zanim poszliśmy do Obserwatorium Astronomicznego, żeby zobaczyć je na żywo, w Planetarium dostaliśmy potrzebną dawkę wiedzy o tym zjawisku.

Na sferycznym ekranie zobaczyliśmy z każdej strony ruch Ziemi i Słońca oraz moment, w którym dochodzi do zaćmienia. Symulacja się sprawdziła, bo to samo zobaczyliśmy później na przyrządach Obserwatorium.

Odwiedzając olsztyńskie Planetarium sprawdź ofertę seansów i obejrzyj jeden z nich w sali projekcyjnej pod kopułą. Aktualną ofertę i ceny biletów znajdziesz na stronie internetowej.

Będąc w Planetarium obejrzyj koniecznie kopię pierwszego sztucznego satelity Ziemi - Sputnika 1. Oryginalny egzemplarz poleciał w przestrzeń kosmiczną w 1957 r. Na parterze możesz też sprawdzić, ile będzie wynosiła masa Twojego ciała na różnych planetach Układu Słonecznego.

Kilka minut spacerem od Planetarium, na wzgórzu św. Andrzeja, znajdziesz olsztyńskie Obserwatorium Astronomiczne. Placówka zajmuje budynek dawnej wieży ciśnień, której piętra zaadaptowano teraz na ekspozycję poświęconą astronomii i kosmosowi.

Obserwatorium Astronomiczne Olsztyn

Najważniejszym skarbem Obserwatorium jest osobliwy prezent, który Olsztyn otrzymał pośrednio od załogi kosmicznej misji Apollo 11. W niewielkim opakowaniu eksponowanym razem z polską flagą znajduje się kilka cząstek gruntu z Księżyca.

Wyglądają niepozornie, ale są pewnie warte miliony (o ile w jakiś sposób można w ogóle wyznaczyć ich wartość). Mnie bardzo zaciekawiła też kolekcja meteorytów, które na przestrzeni dziejów spadały na Ziemię. Są też okazy odnalezione na terenie Polski.

Warto, abyś znalazł trochę czasu na zwiedzanie Obserwatorium Astronomicznego i podziwianie Olsztyna z tarasu widokowego. Szczegóły dotyczące godzin zwiedzania i cennika biletów znajdziesz na stronie internetowej.

Na szczycie 24-metrowej wieży ciśnień działa taras widokowy, z którego dobrze widać spory kawałek Olsztyna. Mocnym punktem krajobrazu jest wieża ratuszowa Nowego Ratusza. Na horyzoncie widać też wody jeziora Ukiel, nad które przeniesiemy się zaraz, żeby aktywnie odpocząć po zwiedzaniu najciekawszych zabytków miasta.

Aktywny wypoczynek nad jeziorami, na rzece Łynie i trasach rowerowych

Wspominałem już, że ponad 1/3 powierzchni Olsztyna to jeziora i tereny zielone. Aż korci, żeby czas spędzony w mieście wykorzystać nie tylko na zwiedzanie zabytków, ale też na aktywny wypoczynek. Naturalne atrakcje wcinają się w centrum Olsztyna, więc będą dla Ciebie na wyciągnięcie ręki.

Jezioro Ukiel (Krzywe)

Największym jeziorem Olsztyna jest Ukiel, którego powierzchnia przekracza 400 ha. Olsztynianie mówią o nim "Krzywe" przez wzgląd na to, jak wiele na nim zatok i jak nieregularny kształt ma linia brzegowa.

Pomimo sporych rozmiarów, całe jezioro mieści się w granicach administracyjnych Olsztyna, a spacer ze Starego Miasta nad Ukiel zajmuje zaledwie ok. 20 minut.

Jezioro Ukiel Olsztyn motorówka

W czasie pobytu w Olsztynie zatrzymaliśmy się w hotelu Przystań Warmia nad brzegiem jeziora, więc mieliśmy dobry punkt obserwacyjny na życie tego miejsca.

Ukiel to miejsce, nad którym czas można spędzić na dziesiątki sposobów. Pojawia się nad nim sporo spacerowiczów, biegaczy, rowerzystów, ale też miłośników plażowania i sportów wodnych. Nad jeziorem Ukiel działają trzy punkty olsztyńskiego Centrum Rekreacyjno-Sportowego "Ukiel".

W obiekcie przy ul. Kapitańskiej działa wypożyczalnia sprzętu wodnego, w której możesz wybierać ze sporej gamy jednostek. Do wyboru są żaglówki, jacht motorowy, kajaki, kanu, deski sup, rowery wodne, łodzie wiosłowe... Naprawdę jest w czym wybierać.

Żaglówka jezioro Ukiel olsztyn co robić

Na stronie internetowej Centrum Rekreacyjno-Sportowego "Ukiel" znajdziesz aktualny cennik wypożyczalni sprzętu wodnego, rowerów i wszelkich innych aktywności, które są dostępne w rejonie jeziora. 

Dodatkowo, przy ul. Sielskiej działa Centrum Żeglarstwa Wodnego i Lodowego, a przy ul. Olimpijskiej - Olsztyńskie Centrum Kajakarstwa. We wszystkich tych punktach możesz wypożyczyć klasyczne rowery i przejechać nimi dookoła jeziora. Nie musisz ich przy tym oddawać w miejscu, w którym je wypożyczyłeś. Wystarczy, że zaprowadzisz je do dowolnego z punktów kompleksu.

Łódki Ukiel Olsztyn

Jakbyś po tych wodnych szaleństwach nabrał ochoty na coś do jedzenia, to tuż przy Plaży Miejskiej jest sporo restauracji i food trucków, m.in. Smażalnia, serwująca dobre ryby. Przychodziliśmy w te okolice codziennie, żeby oglądać piękne zachody słońca i jeść lody z lodziarni Kroczek.

Rzeka Łyna i spływ kajakiem

Wizyta w Olsztynie była dla mnie pierwszą okazją do stanięcia oko w oko z kajakiem. Pomimo tego, że nie miałem żadnego doświadczenia to przykro byłoby mi wyjechać z miasta bez przepłynięcia pięknej trasy kajakowej spod Zamku Kapituły Warmińskiej do elektrowni wodnej na Łynie.

Kajaki Olsztyn rzeka Łyna elektrownia
Na rzece Łynie możesz szybko zapomnieć o tym, że cały czas jesteś w obrębie miasta

Łyna malowniczo wije się przez Olsztyn, zahaczając też o ścisłe centrum. Kajakiem można przepłynąć z Parku Centralnego i dalej pod mostem św. Jana Nepomucena do przystani na wysokości zamku. Tam przenosimy kajaki (pamiętasz o stopniu wodnym, czyli tzw. "Niagarze"?) i płyniemy sobie dalej miastem, aż... dopływamy do rezerwatu przyrody. A to nadal Olsztyn!

Początkowo to trochę dziwne doświadczenie, bo spływy kajakowe kojarzą mi się z odludziem i terenami z dala od wielkich miast. Po kilkunastu minutach spływu Łyną zaczynamy mieć wrażenie, że właśnie do takiego odludzia trafiliśmy. A przecież nawet nie opuściliśmy miasta.

Kajaki Olsztyn Niagara zamek atrakcje
Przystań kajaków przy Zamku Kapituły Warmińskiej, przy której czeka nas krótka przenoska (żeby pokonać Niagarę)

Po drodze trafisz pewnie na sporo wścibskich kaczek, pooglądasz z bliska lilie wodne i przybrzeżną roślinność. My mieliśmy dodatkową atrakcję, bo naszą trasę przecięło powalone drzewo.

Była więc nieplanowana przenoska kajaków, z którą o dziwo uwinęliśmy się sprawnie i już po kilku minutach byliśmy znowu na wodzie. Zanim dotarliśmy do końca trasy, spotkała nas jeszcze intensywna ulewa - całkiem pożądana po kilku upalnych dniach w Olsztynie.

W mieście działa kilka wypożyczalni kajaków. Nami zajmował się Pan Jacek z kajaki-olsztyn.pl

Nasze kajaki czekały na nas w Parku Centralnym, a po skończonym spływie Pan Jacek odebrał nas z elektrowni wodnej. Zadzwoń pod numer podany na stronie internetowej i sprawdź, jak możesz zaplanować swój spływ w Olsztynie.

Łynostrada i trasy rowerowe Olsztyna

Olsztyn połączył swoje osiedla ze Starym Miastem, parkami i miejscami rekreacyjnymi tzw. Łynostradą. To trasa rowerowa, która ciągnie się przy brzegu Łyny i prowadzi z południowych części miasta aż do elektrowni wodnej na północy.

Śródmiejska część trasy jest aktywnie wykorzystywana przez mieszkańców miasta jako alternatywa dla przemieszczania się samochodami. W północnej części trasa staje się bardziej turystyczna i rekreacyjna.

Korzystając z Łynostrady dojedziesz m.in. do Lasu Miejskiego, w którym trasa robi się tylko troszkę trudniejsza. O ile w centrum miasta jest praktycznie płaska, to w lesie pojawiają się drobne przewyższenia. Jakiekolwiek trudności zrekompensują Ci jednak widoki i bliskość natury.

Rzeka Łyna kajak Olsztyn

W Lesie Miejskim możesz skorzystać z Leśnego Parku Linowego. Do dyspozycji masz 4 trasy o różnym poziomie trudności, w tym tyrolkę o długości ponad 300 metrów, biegnącą 18 metrów nad ziemią. Więcej o parku linowym znajdziesz na jego stronie internetowej.

Rowerami można też wygodnie objechać olsztyńskie jeziora, m.in. jezioro Ukiel i jezioro Długie. Jeśli nie masz swojego roweru to pamiętaj, że możesz go wypożyczyć np. w Centrum Rekreacyjno-Sportowym "Ukiel".

Park Centralny i Muzeum Nowoczesności

Zwiedzając najciekawsze zabytki i miejsca, które warto zobaczyć w Olsztynie, ciężko nie trafić ostatecznie do Parku Centralnego. Dawniej był to zaniedbany i niezagospodarowany teren, ale po rewitalizacji to lubiane przez mieszkańców Olsztyna miejsce spotkań i spacerów.

W Parku Centralnym zbudowano stanicę dla kajaków, z której można ruszyć w spływ Łyną. Obok działa podświetlana w nocy fontanna w kształcie elipsy. Przez przecinającą park Łynę przerzucono kilka mostów, którymi można dostać się do Muzeum Nowoczesności.

Muzeum Nowoczesności zajmuje budynki dawnej zajezdni trolejbusowej i tartaku Raphaelsohnów. Obiekt opowiada o tym, jak Olsztyn i Warmia rozwijały się na przestrzeni dziejów.

Sporo tam o przemysłowej historii Olsztyna, którą można oglądać m.in. na archiwalnych fotografiach. Lokalizacja muzeum też nie jest przypadkowa - Park Centralny to dawne centrum przemysłowej dzielnicy Olsztyna.

Warto, żebyś wstąpił do Centrum Techniki i Rozwoju Regionu „Muzeum Nowoczesności” i zwiedził zgromadzoną tu ekspozycję. Ceny biletów i godziny otwarcia muzeum sprawdzisz na jego stronie internetowej

Przy Parku Centralnym, na Placu Xawerego Dunikowskiego, stoi budzący kontrowersje Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej zaprojektowany przez patrona placu. Powstał w 1954 r. jako upamiętnienie wkroczenia wojsk radzieckich do Olsztyna.

Pojawiało się sporo postulatów, żeby pomnik przenieść z tak reprezentacyjnego miejsca (tuż obok Urzędu Marszałkowskiego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) poza centrum, ale na razie pomnik nadal stoi.

Pomnik wyzwolenia ziemi warmińskiej i mazurskiej Olsztyn
Lokalni mieszkańcy nazywają pomnik szubienicami, ale pomimo kontrowersji nie można mu odmówić socrealistycznego uroku

Lubię taką estetykę, ale zdaję też sobie sprawę, że upamiętnianie żołnierzy radzieckich może budzić mniej lub bardziej uzasadnione spory. Żołnierze ci ostatecznie zdewastowali przecież i podpalili ok. 40-50% zabudowy miasta. Faktem jest jednak, że Armia Czerwona do Olsztyna wkroczyła i trudno wymazać to zdarzenie z historii. Szczególnie, że pomnik powstał w latach retoryki wyłącznie proradzieckiej.

Gdy już uda Ci się zobaczyć wszystkie atrakcje Olsztyna, trzeba będzie pomyśleć o pożywnym obiedzie i poznawaniu lokalnej, warmińskiej kuchni. Chętnie pomogę Ci wybrać odpowiednie miejsce.

Gdzie i co zjeść w Olsztynie? Polecane restauracje

W Olsztynie powinieneś spróbować dwóch flagowych dań kuchni warmińskiej - dzyndzałków warmińskich i karmuszki. Oba dania zaserwowano nam w urządzonej z dużym gustem i serwującej smaczne jedzenie restauracji Cudne Manowce.

Na początku wizyty w Cudnych Manowcach podano nam tzw. maść czarownic do latania. To rodzaj przystawki, która jest smarowidłem do chleba i od której zaczynają się długie posiedzenia w restauracji. Przywrócenie tego dania do lokalnego menu to pomysł profesora Stanisława Czachorowskiego - pracownika Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Danie dawniej zawierało halucynogenne zioła - stąd pewnie to "latanie", którego po zjedzeniu maści miały doświadczać czarownice. Współcześnie, tak jak dawniej, powstaje na bazie tłuszczu gęsiego, ale na halucynogenne właściwości nie możemy już liczyć.

Koniecznie spróbuj też karmuszki - warmińskiej zupy, która łączy w sobie wszystko, czym lubiła zajadać się lokalna społeczność. Znajdziesz w niej sporo mięsa, fasolę, kapustę, cebulę, marchew, pietruszkę, kwaśną śmietanę. W smaku jest raczej słodko-kwaśna i ma trochę z węgierskiej zupy gulaszowej. Fajnie rozgrzewa i dobrze smakuje.

No a na danie główne dzyndzałki warmińskie, czyli regionalne pierogi z wołowiną albo z "hreczką i skrzeczkami" (czyli kaszą gryczaną i skwarkami). Wyglądają niepozornie, ale są bardzo pożywne - na tyle, że po przystawce i karmuszce mieliśmy już spore problemy, żeby poradzić sobie z dużą porcją pierożków.

Jeśli do tego menu dorzucisz jeszcze chrupiące podpłomyki serwowane na cieniutkim cieście, to wyjdziesz z Cudnych Manowców dobrze najedzony i znacznie cięższy, niż zakładałeś. Poza świetnym jedzeniem, w restauracji spodobał nam się kameralny wystój z ludowymi, lokalnymi motywami.

W Olsztynie warto też zajrzeć do restauracji Stolnica & Wałek (serwują m.in. bezglutenowe pierogi), Nie Lada Ryba (nad jeziorem Ukiel) czy Ristorante Da Andrea Casa del Prosecco (z szerokim wyborem kuchni włoskiej).

Wszystkie te obiekty biorą udział w akcji "Nocujesz - zyskujesz" zorganizowanej przez Visit Olsztyn. Zatrzymując się w wybranych hotelach, dostaniesz zniżkę m.in. na wizyty w tych restauracjach.

Noclegi w Olsztynie - gdzie się zatrzymać? Polecane hotele

Wybór miejsca noclegowego zależy od Twoich priorytetów podczas wizyty w Olsztynie. Jeśli będziesz kładł nacisk na sporty wodne i aktywny wypoczynek - zatrzymaj się tuż przy jeziorze Ukiel. Jeśli wolisz zamieszkać w sercu miasta - poszukaj hotelu na Starym Mieście.

Jezioro Ukiel Olsztyn atrakcje sporty wodne

My zatrzymaliśmy się w Przystani Warmia, tuż przy brzegu jeziora Ukiel. Na Plażę Miejską mieliśmy stąd kilka minut spacerem, a dotarcie do Starego Miasta zajmowało nam przeciętnie 20-25 minut. Optymalnie, jeśli chcesz każdego dnia oglądać zachody słońca nad jeziorem. Innym, ciekawym obiektem nad jeziorem jest Pirat Hotel & SPA.

Booking.com

W okolicach Starego Miasta możesz zainteresować się Hotelem "Pod Zamkiem", który działa w secesyjnej willi Sperlów zbudowanej w 1909 r. W Parku Centralnym, tuż nad Łyną i rzut beretem od Starego Miasta znajdziesz Willę Park Apartamenty. Pensjonat znajduje się w zabytkowej willi z końca XIX wieku.

Stare Miasto Olsztyn co warto zobaczyć

Wszystkie obiekty, o których napisałem, biorą udział w akcji "Nocujesz - zyskujesz"

Poproś na recepcji o kartę zniżkową, dzięki której zapłacisz później mniej w wybranych restauracjach, kawiarniach i sklepach. Dokładną listę obiektów i szczegóły akcji znajdziesz na stronie Visit Olsztyn.

Jak przemieszczać się po Olsztynie? Komunikacja miejska

Stare Miasto w Olsztynie i jego główne atrakcje są na tyle zwarte, że raczej nie będziesz miał potrzeby korzystania z komunikacji miejskiej podczas zwiedzania. Nawet najdalej położone od Rynku atrakcje - Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne, są w zasięgu kilkunastominutowego spaceru.

Po Olsztynie możesz się przemieszczać po gęstej sieci autobusowej oraz przy pomocy trzech linii tramwajowych. Tramwaj reaktywowano w Olsztynie w 2015 r. - 50 lat po likwidacji w mieście całej sieci tramwajowej.

Przystanki komunikacji miejskiej położone najbliżej Starego Miasta to "Wysoka Brama" (przystanek tramwajowy i leżący niedaleko przystanek autobusowy) i Grunwaldzka (przystanek autobusowy niedaleko Parku Podzamcze).

Bilety czasowy (30 minutowy) na komunikację miejską kosztuje 3,4/1,7 zł (normalny/ulgowy). Jeśli będziesz korzystał z autobusów i tramwajów częściej, może Ci się opłacić bilet 24-godzinny za 12/6 zł. Aktualne ceny i inne rodzaje biletów możesz sprawdzić w taryfie biletowej.

W Olsztynie działa serwis jakdojade.pl, który poprowadzi Cię komunikacją miejską między dowolnymi punktami miasta.

Jak dojechać do Olsztyna?

Olsztyn jest dobrze skomunikowany z pozostałymi miastami wojewódzkimi Polski. Docierają tutaj pociągi i autobusy dalekobieżne, które zatrzymują się przy sąsiadujących ze sobą dworcach.

Dworce te w aktualnym stanie nie są wizytówką miasta. Ich bryła może się podobać miłośnikom modernizmu (mi kolejowy dworzec główny w Olsztynie przypomina ten, który widziałem w Sarajewie), ale zdecydowanie wymagają inwestycji. Miłośnikom kolei spodobają się działające nadal na stacji Olsztyn Główny pragotrony, czyli "wyświetlacze z klapkami".

Wiele pociągów zatrzymuje się również na stacji Olsztyn Zachodni, która leży tuż przy Starym Mieście. Sprawdź, czy nie będzie Ci wygodniej wysiąść z pociągu właśnie tam.

Do Olsztyna można też dotrzeć samolotem. Najbliższym portem lotniczym jest Olsztyn-Mazury, który leży w Szymanach, ok. 60 km od centrum miasta. W 2021 r. do Olsztyna można było dolecieć bezpośrednio z Wrocławia, Krakowa, Londynu, Dortmundu i Rijeki. Aktualną siatkę połączeń możesz sprawdzić na stronie portu lotniczego.

Taki jest właśnie Olsztyn - miasto jezior, lasów i parków. Spędziliśmy w nim ciekawe 4 dni, poznając w tym czasie najważniejsze atrakcje i miejsca, które warto zobaczyć w Olsztynie. Było też trochę czasu na korzystanie z naturalnych walorów miasta. Bez opuszczania wojewódzkiego miasta można spędzić czas na żaglówce, rowerze wodnym albo kajaku, przepływając przez serce Starego Miasta. Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu wpisałeś Olsztyn na listę swoich najbliższych kierunków podróży. Udanego zwiedzania Olsztyna!

Artykuł powstał przy współpracy z Biurem Promocji i Turystyki Urzędu Miasta Olsztyna i Visit Olsztyn, na którego zaproszenie zwiedzaliśmy Olsztyn. Szczególnie podziękowania należą się Pani Ewie Szemplińskiej i Panu Krzysztofowi Otolińskiemu, którzy zadbali o to, abyśmy w mieście czuli się wspaniale i dowiedzieli się o nim jak najwięcej.

Przygotuj się do podróży po Polsce: praktyczne wskazówki

✅ Spakuj się przed wyjazdem

Sprawdź jak minimalistycznie spakować bagaż. Poznaj też listę sprzętu foto i elektroniki, które zabieram w podróże.

 Zamów kartę, która ułatwia podróże

Zamów darmową kartę Curve, żeby mieć szybki dostęp do wszystkich swoich kart bankowych. Wpisz przy rejestracji w aplikacji kod DWG7BVBE, aby dostać 25 zł na start.

 Zarezerwuj noclegi

Poznaj sposoby na rezerwację tanich noclegów na Booking.com oraz w Airbnb (duża zniżka na pierwszą rezerwację).

 Zapisz się na darmowy kurs "Niezbędnik podróżnika"

Dołącz do mojego darmowego kursu i poznaj aplikacje oraz strony internetowe, z których korzystają miłośnicy podróży.

👍 Podoba Ci się blog Bartekwpodrozy.pl i to, co robię? 

Możesz wesprzeć mnie wpłatą 5, 10 lub 15 zł - po prostu postaw mi kawę. Dziękuję!

Portret Bartek Dziwak blog podróżniczy Bartekwpodrozy.pl

Autorem tekstu jest Bartek Dziwak - prowadzący blog podróżniczy Bartekwpodrozy.pl. Więcej informacji znajdziesz na stronach O mnie i Współpraca

  1. Polub Bartekwpodrozy.pl na Facebooku - prowadzę tam cotygodniowe, darmowe prelekcje podróżnicze.
  2.  Obserwuj @bartekwpodrozypl na Instagramie – rozmawiam tam na żywo z ciekawymi osobami związanymi z podróżami.
ok1.png

EBOOKI W PAKIECIE TANIEJ O 20%!

Kup pakiet 2 praktycznych ebooków - Góry Sowie i Karkonosze z Górami Izerskimi w promocyjnej cenie.

Łącznie aż 46 gotowych planów górskich wycieczek.

Skomentuj artykuł
guest
1 Komentarz
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze
cross