Muzeum Stalina w Gori - czy warto je odwiedzić? / Blog podróżniczy

  1. NASTĘPNY POST
Muzeum Stalina w Gori, czyli świątynia wodza ZSRR

Muzeum Stalina w Gori, czyli świątynia wodza ZSRR

Miasto Gori niezbyt chwalebnie wpisało się do światowej historii i podświadomie budzi niemiłe skojarzenia. Urodził się tu Józef Stalin, okrutny przywódca Związku Radzieckiego. Muzeum Stalina w Gori to miejsce, które gloryfikuje dokonania przywódcy i przemilcza bolesną prawdę historyczną, a przez to podtrzymuje kult jednostki.


Życie lokalnej społeczności Gori jest mocno związane z Muzeum Stalina, będącym raczej hołdem ku jego czci, niż obiektywnym obrazem jego działalności.


Chcesz otrzymać darmowego ebooka „Jak samodzielnie zaplanować podróż”? Podaj swój adres e-mail, a ja prześlę Ci link do pobrania książki.


Stalin obecny jest w Gori na każdym kroku i nadal jest obiektem dumy mieszkańców miasta. Na próżno szukać tutaj jakiejkolwiek wzmianki o okrucieństwie jego polityki czy zbrodniach wojennych, jakich masowo dokonywał.

Chcąc spróbować zrozumieć ten punkt widzenia, wybrałem się do Muzeum Józefa Stalina w Gori. Nigdy wcześniej nie zwiedzałem tak zorganizowanego muzeum i czuję, że długo jeszcze nie będzie mi dane powtórzyć tego dziwnego doświadczenia.


Zastanawiasz się nad podróżą do Gruzji? Nie zwlekaj – naprawdę warto! Mój przewodnik podpowie Ci, co warto zobaczyć w Gruzji.


Jak dotrzeć do Muzeum Stalina i ile kosztuje wstęp?


Muzeum Stalina nie da się w Gori nie zauważyć. Budynek stoi na jedynym skrawku zieleni w centrum miasta nazwanym Placem Stalina. Do placu prowadzi główna, szeroka ulica nosząca oczywiście nazwę Alei Stalina.

Przed wejściem do obiektu znajdziemy replikę dawnego domu Stalina i oczywiście pomnik bohatera Związku Radzieckiego.

Wejście do Muzeum Stalina i pomnik Stalina

Zbyt wiele Stalinów na metr kwadratowy? Będzie ich jeszcze więcej, gdy tylko przekroczymy mury muzeum. W Gori wydaje się nie obowiązywać powszechna dekomunizacja i destalinizacja terenów byłego ZSRR.


Jeśli myślisz o wyjeździe do Gruzji, przeczytaj koniecznie mój obszerny artykuł o tym, co warto wiedzieć przed podróżą do Gruzji w 2020 r. To największe kompendium praktycznej wiedzy o Gruzji!


Dojazd do Gori z Tbilisi


Marszrutka do Gori odjeżdża z dworca Didube w Tbilisi i kosztuje niewiele – w kwietniu 2018 r. było to 3 GEL (trochę ponad 4 zł).

Z autobusu wysiadamy na głównym dworcu Gori. Stamtąd czeka nas ponad kilometrowy spacer do Placu Stalina. Droga do centrum miasta wiedzie u podnóża ruin fortecy, poważnie uszkodzonej podczas trzęsienia ziemi w 1920 r.

Na Placu Stalina czekają zazwyczaj taksówki, które chętnie zawiozą turystów do oddalonego o 15 km skalnego miasta Uplisciche. Polecam połączenie wizyty w Gori ze zwiedzaniem właśnie tego miejsca. Na odwiedzenie zarówno Muzeum Stalina, jaki i Uplisciche wystarczy jeden dzień.


Ile kosztuje wstęp do Muzeum Stalina w Gori?


Wstęp do muzeum kosztuje 10 GEL (14,5 zł) – jeśli jesteśmy zainteresowani wyłącznie ekspozycją wewnątrz budynku.

Chcąc zwiedzić wagon-salonkę Stalina znajdującą się tuż obok gmachu, należy dopłacić dodatkowe 5 GEL (7 zł). Szczęśliwie nie trzeba płacić oddzielnie za możliwość fotografowania, co jest nietypowe dla krajów byłego Związku Radzieckiego.

Pomnik Stalina przed Muzeum Stalina w Gori

Placówka otwarta jest codziennie.

W okresie poza sezonem turystycznym (od 1 listopada do 1 kwietnia) pracuje w godzinach od 10 do 17, w pozostałym okresie od 10 do 18.


Zwiedzanie Muzeum Stalina. Jakie odniosłem wrażenia?


Decydując się na zwiedzanie Muzeum Stalina, musimy przygotować się na sposób prezentacji historii zupełnie nieznany w europejskich placówkach muzealnych.

Nie powinny się tu pojawiać osoby szukające prawdy historycznej o Józefie Stalinie, uporządkowanej w sposób przejrzysty i obiektywny.

Nie znajdziemy tu próby wyjaśnienia udziału Stalina w wojennych zbrodniach, stworzenia przez niego sieci obozów przymusowej pracy, wymordowanie tysięcy ludzi podczas tzw. Wielkiego Terroru czy podjęcia decyzji o przymusowej kolektywizacji rolnictwa, która doprowadziła do morderczego Wielkiego Głodu na Ukrainie w latach 1932-33.

Muzeum jest hołdem ku czci wielkiego mieszkańca Gori – i nic poza tym.

Wejście do Muzeum Stalina w Gori

Organizatorzy ekspozycji, praktycznie niezmienionej przez ostatnie 50 lat, przyjęli oryginalny sposób opowiadania historii. Okresy w życiu Stalina, o których ciężko mówić w superlatywach, są przez Muzeum całkowicie przemilczane.

Biografia wodza, dostępna m.in. na stronie internetowej placówki, pełna jest wieloletnich dziur. Brakuje chociażby okresu między 1922 a 1941 r. lub czasów powojennych – od 1945 do 1953 r. Muzeum Stalina stara się powiedzieć, że lata te były na tyle nieciekawe, że nie warto wspominać o nich w biografii ani umieszczać w muzealnej ekspozycji.


Wiesz, gdzie zrobić najsłynniejsze zdjęcie z Gruzji? Klasztor Cminda Sameba leżący u stóp Kazbeku to jedna z największy atrakcji turystycznych Gruzji. Sprawdź, jak zaplanować zwiedzanie tego miejsca.


Odwiedzający, pochodzący szczególnie z krajów, których boleśnie dotknęła polityka Stalina, muszą traktować to, co widzą z dużym przymrużeniem oka.

Dla mieszkańców Gori, a szczególnie opiekunów muzeum, Stalin był i stale pozostaje bohaterem i najsłynniejszym Gruzinem. Jego postać pokazała, że syn biednego szewca z prowincji Związku Radzieckiego mógł odbić się od dna i rządzić połową świata.

Zwiedzając ekspozycję starałem się zachować w stosunku do niej przynajmniej chłodną obojętność. I to pomimo, że wielokrotnie byłem zniesmaczony oglądaną interpretacją okrutnej historii.


Co zobaczymy w Muzeum Stalina?


Próbując zachować poprawność polityczną powiem, że Muzeum Stalina przedstawia pewien punkt widzenia na życie i dokonania Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwili. “Stalin” był tylko przydomkiem, który miał pozwolić na zapomnienie społeczeństwa o gruzińskich korzeniach dyktatora.

Stąd widać paradoks – Gori od dziesiątek lat chwali się swoim mieszkańcem i stawia go na piedestale, a sam zainteresowany gruzińskiego pochodzenia się po prostu wstydził.

Sala w Muzeum Stalina w Gori

Muzeum powstało w 1957 r. i od tego czasu znajduje się w tej samej lokalizacji. Wcześniej jednak, bo w 1937 r. w domu rodzinnym Stalina zorganizowano izbę pamięci ku czci żyjącego jeszcze przecież wodza.

Dwupiętrowy budynek mieszczący ekspozycję muzeum zaprojektował gruziński architekt Archil Kudiani. Przed budynkiem stoi pomnik Stalina spod dłuta Silovana Kakabadze oraz wagon – salonka, w którym wódz podróżował na konferencję w Jałcie i Teheranie.

Na placu przed głównym budynkiem odtworzono dom mieszkalny, w którym Stalin spędził pierwsze lata swojego życia. Mizerną izbę przykryto konstrukcją, która nadaje obiektom charakteru mauzoleum.

Domostwo, w którym mieszkał młody Stalin

Zbiory w głównym budynku muzeum


Ekspozycja w głównym budynku jest stała, a zgromadzone ponad 40 000 eksponatów rozdzielono między 6 sal tematycznych:

1. Działalność Stalina przed i w trakcie rewolucji październikowej.

2. Okres 1925 – 1939 r., podczas którego “prowadzona przez Stalina partia walczyła o ekonomiczny i kulturalny rozwój kraju”.

3. Zdjęcia dokumentujące okres II wojny światowej oraz konferencje w Teheranie, Jałcie i Poczdamie.

4. Jedna z masek pośmiertnych Stalina.

5. Prezenty ofiarowane Stalinowi.

6. Gabinet Stalina z rzeczami osobistymi.


Niedaleko Gori leży Uplisciche – jedno z gruzińskich miast wykutych w skale. W artykule Uplisciche – spacer przez skalne miasto w sercu Gruzji opowiadam o historii tego miejsca i o jego zwiedzaniu.


Do 2010 r. w Muzeum funkcjonowała jeszcze jedna sala, która poświęcona była represjom i terrorowi zgotowanymi przez wodza Związku Radzieckiego. Niestety, aktualnie nie jest ona dostępna.

Jedyne, negatywne spojrzenie na działalności Stalina zostało wymazane, czyniąc Muzeum wyłącznie miejscem kultu jednostki.

Po zakupie biletów, turyści kierowani są na pierwsze piętro. Prowadzące tam schody są wyłożone czerwonym dywanem, a u ich szczytu znajduje się kolejny pomnik wodza.

Już w tej chwili czułem się jak w rezerwacie socjalizmu, a wystój wnętrz z czerwonym marmurem na ścianach świetnie z tym uczuciem korespondował.

Pomnik Stalina w Muzeum Stalina w Gori

Zwiedzanie Muzeum Stalina odbywa się chronologicznie, zgodnie z podziałem sal, o którym pisałem wyżej.

Stalin jest bohaterem licznych obrazów, tkanych dywanów i wszelkich innych form sztuki. Artystycznie ciekawy jest obraz malarza o nazwisku Vefkhvadze przedstawiający dyskutujących ze Stalinem delegatów partii komunistycznej. Tłem do rozmowy jest posąg Włodzimierza Lenina i wiszący na ścianie portret Karola Marksa.

Wiele elementów ekspozycji podkreśla bliską zażyłość Lenina i Stalina, co historycznie nie ma większego potwierdzenia. Lenin przed śmiercią wielokrotnie przecież przestrzegał komunistów przed Stalinem, obawiając się jego brutalności i nietolerancyjności. Prawda Muzeum, a prawda historyczna nie po raz pierwszy się rozmywają.

Obraz w Muzeum Stalina
Jeden z obrazów w Muzeum Stalina w Gori
Stalin i Lenin w Muzeum Stalina

Ekspozycja dotycząca wczesnych lat życia pokazuje dyktatora jako pilnego ucznia i wzór dla rówieśników. Na większości obrazów z tych lat Stalin jako jedyny pozuje z książką.

W wielu artykułach na temat tego miejsca wyczytywałem, że osoba nierosyjskojęzyczna będzie miała problem z rozszyfrowaniem podpisów przy eksponatach.

Muzeum poszło jednak na rękę turystom. Większość opisów została przetłumaczona na angielski, ale niestety bardzo lakonicznie. Zazwyczaj turyście musi wystarczyć informacja pokroju: “prezenty dla Józefa Stalina”.

Zdjęcie z Churchillem i Stalinem

Przekaz na temat konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie stawia Józefa Stalina jako głównego gracza, decydującego samodzielnie o losach świata. I tu, niestety, znajduje się szczypta prawdy.

Wśród prezentów, jakie wódz otrzymał od bratnich narodów są m.in.: wyryta w libańskim cydrze płaskorzeźba przedstawiająca Stalina, portret wykonany z kolorowego piasku pochodzący z Ukrainy czy rumuńska kompozycja z liści tytoniu – oczywiście z Józefem Stalinem w roli głównej.

Polacy przygotowali pamiątkowy talerz z zatrważającym hasłem “Stalin – to pokój i wolność między narodami”. Mamy tu też gruzińskie wazy, irański dywan, włoski zestaw fajek i chińską porcelanę. Ta część ekspozycji była dla mnie najciekawsza. I to nie przez samego Stalina – eksponowane przedmioty były często wykonane z niezwykłym kunsztem i przez to przepiękne.

Replika gabinetu Stalina była dla mnie dość zaskakująca. Wnętrza są bardzo ascetyczne, niepodobne wręcz do wyobrażeń gabinetu osoby, która trzyma w szachu połowę świata. W tym pomieszczeniu wyłożono również rzeczy osobiste wodza, jak papierosy, odświętne mundury czy telefon.

Pamiątkowy talerz jako prezent od Polaków dla Stalina
Zbiory Muzeum Stalina w Gori
Replika gabinetu Stalina

Opuszczając główny budynek muzeum, można zajrzeć do punktu z pamiątkami.

O ile zwiedzanie można potraktować jako pewien eksperyment historyczny, to już świadomość możliwości zakupu popiersia, długopisu, kubka lub piersiówki z podobizną Stalina przelała pewną czarę goryczy w moim sercu. Nie wiem komu może przyjść do głowy ustawienie w domu popiersia Stalina jako pamiątki z wizyty w Gruzji.


Czy przed podróżą wykupujesz ubezpieczenie turystyczne? Ja robię to przed każdym wyjazdem. W razie kłopotów to ubezpieczyciel pokrywa koszty pomocy medycznej, za które musiałbym zapłacić z własnej kieszeni. Sprawdź, ile kosztuje takie ubezpieczenie.


Wagon – salonka Józefa Stalina


Przed Muzeum ustawiony jest wagon kolejowy, w którym Józef Stalin podróżował m.in. na konferencje w Teheranie, Jałcie i Poczdamie.

Dyktator pokonywał tak duże odległości pociągiem, w związku ze swoim lękiem przed lataniem. Wagon dotarł do Gori 9 maja 1985 r. i od razu udostępniono go do zwiedzania. Wcześniej zaopiekował się nim sam Chruszczow, nie doprowadzając do jego zezłomowania.

Wagon salonka Stalina w Muzeum Stalina

Wyprodukowano go w Sankt Petersburgu i pierwotnie służył jako wagon roboczy dla władz carskich. Później został dostosowany do potrzeb Stalina i zaczął pełnić funkcję tymczasowego domu i biura radzieckiego dyktatora.

We względów bezpieczeństwa solidnie go opancerzono, a szyby wymieniono na kuloodporne. Masa wagonu wzrosła do 83 ton – dwukrotnie więcej, niż standardowy wagon tej budowy.

Wnętrze wagonu Stalina
Wnętrze salonki Stalina

Wnętrze było zaprojektowane wygodnie, ale bez zbędnego przepychu. Ściany obłożono od wewnątrz drewnem mahoniowym. Przestrzeń podzielono na część konferencyjną z dużym stołem, kuchnię, toaletę z wanną, sypialnię i część techniczną.

Korytarz w wagonie salonce Stalina w Muzeum Stalina

Nie potwierdziłem tej informacji, więc podam ją Wam jako ciekawostkę. Tory kolejowe w Europie mają ciut węższy rozstaw niż te radzieckie (1435 mm zamiast 1520 mm), jednak w czasie podróży Stalina do Poczdamu nie musiano zmieniać wózków w jego wagonie na te normalnotorowe (węższe). Z okazji podróży tak znamienitego gościa… zmieniono rozstaw szyn na całej trasie.


Na wymianie walut możesz zaoszczędzić dzięki karcie Revolut, z której korzystam już od wielu miesięcy. Kartę można zamówić za darmo (a jeśli zrobisz to z tego linka, to wysyłka karty też będzie darmowa).


Jaka przyszłość czeka Muzeum Stalina?


Mieszkańcy Gori uparcie trzymają się swojego wodza i nie pozwalają na skruszenie jego legendy.

Po rewolucji róż, czyli dojściu do władzy w Gruzji prozachodniego Michaiła Saakaszwilego, w gruzach legł okazały, 6-metrowy pomnik Stalina stojący przed budynkiem ratusza. Aby nie wywoływać niepotrzebnych zamieszek, usunięto go nocą w 2010 r., choć władza w Gori jest gotowa na jego odbudowę.

Eksponaty w Muzeum Stalina w Gori

W planach Saakaszwilego było powołanie do życia Muzeum Stalinizmu, które w sposób bardziej obiektywny opowiadałoby historię Józefa Stalina.

Po wojnie w Osetii Południowej w 2008 r., minister kultury Gruzji zapowiedział, że Muzeum Stalina zostanie przebudowane. W jego miejscu miałoby powstał Muzeum Agresji Rosyjskiej. Przy wejściu do gmachu pojawił się rządowy baner ze słowami: “To muzeum zakłamuje historię. Jest typowym przykładem sowieckiej propagandy i stara się usprawiedliwić najbardziej krwawy reżim w historii”.

Lata jednak mijają, a my stale możemy zwiedzać świątynię ku czci Józefa Stalina i poznawać jej wersję historii Związku Radzieckiego. I pomimo, że nie wyniesiesz z tej wizyty nowej wiedzy, to szczerze polecam odwiedzenie Muzeum Stalina – skansenu socjalizmu i kultu jednostki.


Gruzińskiej kuchni nie da się nie kochać. Stworzyłem swój osobisty ranking 10 najlepszych dań kuchni gruzińskiej. Znasz już wszystkie dania z listy?


Poza Muzeum Stalina, Gori nie jest zbyt atrakcyjnym miastem dla turystów i podróżników.

Warto jednak pamiętać, że piętnaście kilometrów dalej znajduje się starożytne miasto Uplisciche. Wyjątkowy jest w nim przede wszystkim sposób budowy i lokalizacji – domostwa stanowią, wykute w stromym zboczu skalnym, jamy. Położenie miasta zapewnia świetny widok na dolinę rzeki Kura.


Czy zgadzasz się z moimi wrażeniami na temat Muzeum Stalina? Też czułeś się przytłoczony tym, co usiłują pokazać odwiedzającym organizatorzy Muzeum? Podziel się swoim zdaniem w komentarzach!


Wycieczka do Gruzji: praktyczne wskazówki i porady

Pobierz darmowego ebooka
Podróż będzie dużo łatwiejsza z moim darmowym ebookiem “Jak samodzielnie zaplanować podróż”. Możesz go pobrać za darmo w kilka sekund.

Zarezerwuj loty
Najwięcej bezpośrednich lotów z Polski do Gruzji oferuje Wizzair, który lata na centralnie położone lotnisko w Kutaisi. Biletów można szukać bezpośrednio na stronie Wizzair lub np. w porównywarce Momondo, dzięki której można znaleźć sporo dobrych ofert.

Zarezerwuj noclegi
Ogromną bazę obiektów noclegowych ma Booking.com.

Na Hostelworld.com znajdziesz dużo ofert noclegów w hostelach.

Na Airbnb wynająć można całe mieszkania za często niewielką cenę. Zarejestruj się za darmo z tego linka, a dostaniesz 140 zł zniżki na pierwszą rezerwację.

Sprawdź dobrze lokalizację obiektu. Czasami lepiej zapłacić nieco więcej za hotel, który znajduje się w centrum miasta, niż później tracić czas i pieniądze na niepotrzebne dojazdy.

Kup ubezpieczenie turystyczne
Sprawdź, ile kosztuje ubezpieczenie turystyczne Twojego wyjazdu i kup to, które będzie oferowało najlepsze warunki. Przeczytaj też, na czym polega ubezpieczenie turystyczne.

Podczas wyjazdów zagranicznych nie chroni Cię polskie ubezpieczenie zdrowotne. Jeśli cokolwiek Ci się stanie i będziesz musiał skorzystać z pomocy medycznej, to bez ubezpieczenia zapłacisz za wszystko z własnej kieszeni.

Wymień złotówki na lari
Walutą obowiązującą w Gruzji jest lari. Przed podróżą wymień trochę gotówki lub wypłać lari z bankomatów, które są dostępne na lotniskach (w Kutaisi bankomaty są tuż przed wyjściem z terminala).

Możesz skorzystać z karty Revolut, dzięki której zaoszczędzisz na kursach wymiany, a sama obsługa walut będzie wygodniejsza. Możesz zamówić darmową kartę (jeśli to zrobisz z tego linka, to wysyłka również będzie darmowa).

Zaplanuj zwiedzanie
Rzuć okiem na artykuł, w którym mówię o miejscach, które zdecydowanie warto odwiedzić w Gruzji.

Koniecznie przeczytaj też tekst, w którym mówię o wszystkim, co warto wiedzieć przed wyjazdem do Gruzji.

Jeśli lubisz papierowe przewodniki, zainteresuj się propozycją od Lonely Planet lub wydawnictwa Pascal.


Dołącz do społeczności bloga!


  1. Odwiedź fanpage Bartekwpodrozy.pl na Facebooku.
  2. Zerknij na profil @bartekwpodrozypl na Instagramie.
  3. Pobierz DARMOWEGO ebooka “Jak samodzielnie zaplanować podróż” i otrzymuj informacje o podróżniczych okazjach i ciekawych materiałach.

Autor artykułu: Bartek Dziwak

Bartek Dziwak

Pretendujący do bycia podróżnikiem pracownik na etacie, który stara się wycisnąć jak cytrynę każdą wolną chwilę i spędzić ją w podróży - to chyba moja najlepsza charakterystyka.
Kiedyś zakochałem się w wolności, jaką daje podróżowanie. Od tego czasu nie potrafię się zatrzymać.

Zostaw swój komentarz